A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektenbeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Melatonine

 

Wat is melatonine?

Melatonine is een lichaamseigen hormoon wat maakt dat kinderen en volwassenen zich slaperig gaan voelen. Melatonine zorgt er voor dat het lichaam zich klaar maakt om in slaap te gaan vallen.
Melatonine is tegenwoordig ook in tabletvorm verkrijgbaar bij de drogist of bij de apotheek.

 

Waar wordt melatonine aangemaakt?

Melatonine wordt aangemaakt in de pijnappelklier in de hersenen. De pijnappelklier is een kleine klier die in het midden aan de achterkant van de hersenen net onder de grote zijholtes van de hersenen ligt. De pijnappelklier wordt ook wel glandula pinealis genoemd.

 

Hoe wordt de aanmaak van melatonine geregeld?

De pijnappelklier maakt voortdurend melatonine aan en geeft dit af aan het bloed. De hoeveelheid melatonine die afgegeven wordt aan het bloed hangt af van het tijdstip van de dag. Overdag wordt weinig melatonine afgegeven aan het bloed, maar ’s avonds wordt geleidelijk aan steeds meer melatonine afgegeven. In de loop van de avond/nacht is er een tijdstip waarop de grootste hoeveelheid melatonine wordt afgegeven. Dit wordt de melatoninepiek genoemd. Daarna wordt de hoeveelheid melatonine die afgegeven geleidelijk aan weer minder, om de volgende avond weer toe te nemen.
De afgifte van melatonine verloopt in een ritme van 24 uur.
Licht heeft invloed op de aanmaak van melatonine. De aanmaak van melatonine wordt hierdoor verlaagd. Wanneer het buiten of in de kamer donkerder wordt, zal de melatonine aanmaak geleidelijk aan omhoog gaan.

 

Hoe werkt melatonine?

Op het moment dat het melatonine gehalte in het bloed omhoog gaat, gaat het lichaam zich klaar maken om te gaan slapen. Het inslapen gaat dan veel gemakkelijker dan op een tijdstip waarop het melatonine gehalte laag is.
Door het innemen van een tablet melatonine stijgt na een half uur tot twee uur de hoeveelheid melatonine in het bloed. Dit maakt dat kinderen gemakkelijker zelf in slaap kunnen vallen.
Melatonine heeft met name effect op het inslapen, in mindere mate op het doorslapen.

 

Bij welke kinderen is er een probleem met de lichaamseigen aanmaak van melatonine?

Bij alle kinderen waarbij er een stoornis is van de hersenen, is er een vergrote kans op een probleem met de aanmaak van het lichaamseigen melatonine. Zo worden proben problemen met de aanmaak van lichaamseigen melatonine vaker gezien bij kinderen met een ontwikkelingsachterstand, bij kinderen met ADHD, bij kinderen met autisme, bij kinderen die slechtziend of blind zijn, bij kinderen met neurofibromatose, na een hersenschudding of na een hersenvliesontsteking.
Ook kan een probleem met de aanmaak van lichaamseigen melatonine voorkomen bij kinderen waarbij er niets met de hersenen aan de hand is.
Bij veel kinderen wordt er wel melatonine aangemaakt, maar komt de melatonine piek veel te laat op de avond/nacht, waardoor kinderen lang wakker liggen en te laat in slaap vallen. Doordat ze ’s ochtends niet uit kunnen slapen, maar op moeten staan om naar school te gaan krijgen ze vaak slaaptekort. Dit heeft weer een negatieve invloed op het functioneren overdag. Kinderen voelen zich overdag vermoeid, niet fit en zijn sneller prikkelbaar. Hierdoor gaat ’s avonds het inslapen ook weer slechter. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan.

 

Hoe moet melatonine worden ingenomen?

Melatonine is verkrijgbaar in tabletvorm en kan met een beetje water of met een andere vloeistof worden ingenomen.
Het duurt een tijdje voordat de melatonine uit de tablet in het bloed terecht komt. Bij sommige kinderen gaat dit snel, bij andere kinderen gaat dit wat langzamer. Wanneer er nog veel eten in de maag aanwezig is, dan zal het langer duren voordat de melatonine uit de tablet in het bloed terecht komt.
Het is daarom belangrijk om de melatonine een half uur of een uur voor de gewenste slaaptijd in te nemen. Sommige kinderen moeten de melatonine nog eerder, twee tot drie uur voor de gewenste slaaptijd innemen.
Belangrijk is dat kinderen naar bed toe gaan, wanneer ze merken dat ze slaperig worden na het innemen van de melatonine. Daarna zullen zij in bed gemakkelijker in slaap kunnen vallen. Wanneer kinderen gewoon druk door blijven spelen nadat ze de melatonine hebben ingenomen, dan zullen zij ook niet door de melatonine in slaap vallen.
Melatonine is geen slaapmiddel, maar een middel wat maakt dat het lichaam gemakkelijker zelf in slaap kan vallen.
De meeste ouders beginnen de eerste dagen de melatonine één uur voor de gewenste slaaptijd in te laten nemen. Dus wanneer de gewenste slaaptijd half acht is, wordt de melatonine om half 7 gegeven. Om 7 uur gaan kinderen dan naar boven, er volgt een kort bedritueel (tanden poetsen, nog even praten/boekje lezen) en daarna valt het kind gemakkelijker in slaap. Soms worden kinderen na een half uur na inname van melatonine al erg slaperig, de melatonine kan dan wat later om 19.00 gegeven worden.
Wanneer kinderen ondanks de melatonine pas om 20.00 in slaap vallen, kan de andere dagen de melatonine vroeger om 18.00 gegeven worden.
Zo kunnen ouders voor hun kind een op maat gemaakt tijdstip van inname van melatonine bepalen.

 

Welke dosering melatonine is nodig?

De dosering melatonine die een kind nodig heeft verschilt per kind. Meestal wordt begonnen met een wat hogere dosering melatonine (2 of 3 mg) omdat dit bij het merendeel van de kinderen effect heeft. Zo is gemakkelijker te bepalen op welk tijdstip de melatonine het beste gegeven kan worden. Soms is een hogere dosering melatonine van 5 of 10 mg nodig.
Wanneer eenmaal duidelijk is op welk tijdstip de melatonine het beste gegeven kan worden, dan kan vaak de dosering melatonine verlaagd worden. Er wordt dan gezocht naar de laagste dosering melatonine die nog effect heeft. Meestal is dat een dosering van 0,5-1 of 1,5 mg.

 

Wat zijn de bijwerkingen van melatonine?

Alle medicijnen kunnen bijwerkingen hebben, zo ook het gebruik van melatonine.
Het merendeel van de kinderen heeft geen bijwerkingen van de melatonine.
Een klein deel van de kinderen heeft de eerste dagen na gebruikt van melatonine last van hoofdpijnklachten. Dit verdwijnt meestal weer vanzelf. Soms komt misselijkheid voor na innemen van melatonine. Vaak helpt het om dan nog iets te eten kort voor of kort na het innemen van de melatonine.
Heel soms worden kinderen somberder of prikkelbaarder als gevolg van melatonine gebruik.
Bij bijwerkingen zal moeten worden bekeken of de voordelen van de melatonine opwegen tegen de nadelen. Anders zal de melatonine weer gestopt worden.

 

Hoe lang moet melatonine gebruikt worden?

Aan het begin van een behandeling met melatonine is het goed om een week of vier dagelijks de melatonine te gebruiken. Het lichaam kan op deze manier wennen aan het nieuwe slaapwaakritme. De lichaamseigen aanmaak van melatonine past zich dan ook aan.
Na vier weken kan prima bekeken worden of kinderen weer zonder melatonine in staat zijn om zelf in slaap te vallen. Bij een deel van de kinderen lukt dit en hoeft er geen melatonine meer gegeven te worden. Het kan zijn dat een aantal weken later opnieuw gedurende een aantal weken behandeling met melatonine nodig is om het juiste slaappatroon vast te blijven houden.
Er is ook een groep kinderen die langere tijd dagelijks melatonine nodig heeft om in slaap te kunnen vallen. Zij blijven de melatonine langere tijd gebruiken.
Er zijn ook kinderen die maar af en toe melatonine krijgen, wanneer het ze niet lukt om in zelf in slaap te vallen.
Melatonine kan dus op verschillende manieren gebruikt worden. Per kind zal gekeken worden wat de beste manier van toedienen is.

 

Worden de kosten van melatonine vergoed?

De kosten van melatonine worden meestal niet vergoed. Dit omdat het geen officieel geregistreerd medicijn is en omdat het ook verkrijgbaar is bij de drogist. De dosering die bij de drogist verkregen wordt is meestal een stuk lager dan de dosering die via een arts verkrijgbaar is.

 

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden.

 

Laatst bijgewerkt: 14 december 2010

 

auteur: JH Schieving

 

 

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.