A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektebeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Spierkramp

 

Wat is spierkramp?
Spierkramp is een plotselinge onbedoelde pijnlijke aanhoudende samentrekking en verkorting van een spier.

Hoe wordt spierkramp ook wel genoemd?
Het woord kramp geeft aan dat de spier samentrekt en dat deze samentrekking een tijdje blijft bestaan.

Hoe vaak komt spierkramp voor?
Spierkramp komt best vaak voor. Het komt vaker voor bij volwassenen dan bij kinderen.
Hoe vaak het precies voorkomt is niet goed bekend. Omdat spierkramp vaak voorkomt, zullen de meeste mensen hiervoor niet de hulp van een dokter zoeken. Geschat wordt dat één op de vijftig mensen een keer of vaker per week last heeft van spierkramp.

Bij wie komt spierkramp voor?
Spierkramp komt vaker voor bij volwassenen dan bij kinderen. Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen.

Wat is de oorzaak van spierkramp?
Overbelasting van de spier
Spierkramp ontstaat vaak nadat de spieren een tijd overbelast zijn geweest bijvoorbeeld door lang staan, langdurige inspanning of zwaar werk.

Tekort aan natrium, calcium of magnesium
Spierkramp kan gemakkelijker ontstaan wanneer er een tekort is aan de mineralen natrium, calcium en/of magnesium in het lichaam. Dit probleem kan ontstaan wanneer de nieren niet goed werken of wanneer mensen te weinig vocht gedronken hebben op een dag. Het kan ook veroorzaakt worden door het syndroom van Gitelman.

Cafeïne
Het drinken van grote hoeveelheden cafeïne houdende dranken zoals koffie kan ook zorgen voor het ontstaan van spierkrampen.

Koude spieren
Spieren die koud worden raken gemakkelijker in spierkramp dan spieren die warm zijn.

Zwangerschap
Zwangerschap zorgt er voor dat spierkrampen gemakkelijker kunnen ontstaan.

Hormonen
Spierkrampen kunnen het gevolg zijn van een te traag of een te snel werkende schildklier. Soms kan een bijnierschorsinsufficiëntie ook zorgen voor het ontstaan van spierkrampen.

Medicijnen
Spierkrampen kunnen het gevolg zijn van het gebruik van medicijnen zoals plastabletten en bloeddrukverlagers (zogenaamde calciumantagonisten), clofibraat, lithium.

Zeldzame oorzaken
Spierkramp is in zeldzame gevallen het gevolg van een aandoening van de zenuwen of van de spieren. De kans hierop is groter wanneer een kind of een volwassene last heeft van spierkramp in een andere spier dan de kuitspier of de kleine spieren in de voet of wanneer de spierkramp vaak overdag na lichte inspanning voorkomt. Vaak hebben kinderen en volwassenen naast spierkramp ook last van spierzwakte bij deze aandoeningen. Aandoeningen die spierkrampen kunnen veroorzaken zijn: polyneuropathie (HMSN), spierdystrofie, fibre type disproportion myopathie, rippling muscle syndrome, ziekte van Mc Ardle, ziekte van Brody, Isaac syndroom, HANAC, benigne spierkramp-fasciculatie syndroom, spinale spieratrofie en bij volwassenen ook ALS.

Wat zijn de symptomen van spierkramp?
Plotselinge verkorting en verharding
Spierkramp ontstaat plotseling. De spier trekt samen en wordt hard. Dit is ook voelbaar wanneer op de spier wordt gedrukt. Doordat de spier verkort, kan een lichaamsdeel bijvoorbeeld de voet in een vreemde stand gaan staan.
Spierkramp komt het vaakst voor in de kuit en in de voeten. De spierkramp houdt vaak enkele seconden tot minuten aan en verdwijnt dan.

Pijn
Het samentrekken van de spier geeft een scherpe vervelende pijn. Deze pijn wordt minder wanneer de spier weer ontspant na enkele seconden. Vaak blijft dan nog een zeurende pijn in de spier over die enkele uren tot enkele dagen kan aanhouden.

Slaap
Spierkramp komt vaker voor tijdens de nacht in de slaap dan overdag. Kinderen en volwassenen kunnen wakker worden door deze spierkramp. Ook komt spierkramp vaker voor in rust dan tijdens inspanning.

Hoe wordt de diagnose spierkramp gesteld?
Verhaal en onderzoek
Op grond van het verhaal van een spier die plotseling samentrekt en pijnlijk is, kan de diagnose spierkramp worden gesteld. Vooral bij spierkramp die in de kuit of in de voet voorkomt, zal het niet nodig zijn om nader onderzoek in te zetten.
Spierkrampen in de nacht worden soms verward met restless legs of periodic leg movement disorder, waarbij er ook sprake is van pijn in de spieren, maar niet van kramp.

Bloedonderzoek
Wanneer een kind of een volwassene heel vaak last heeft van spierkramp of wanneer spierkramp op andere plaatsen dan in de kuiten of in de voeten voorkomt, kan dit reden zijn om bloedonderzoek te verrichten. In het bloed wordt gekeken of er sprake is van een tekort aan natrium, calcium of aan magnesium, naar het functioneren van de nieren of het spierenzym CK in het bloed verhoogd is of er sprake is van een vertraagd werkende schildklier. Eventueel kan gekeken worden of er aanwijzingen zijn dat een vrouw zwanger is zonder dat zij dit weet.

EMG
Wanneer er aanwijzingen zijn dat er sprake is van een aandoening van de zenuwen in de armen of in de benen, een polyneuropathie, dan kan het doormeten van de zenuwen door middel van een EMG helpen om deze aandoening op het spoor te komen. Een EMG kan ook behulpzaam zijn bij het opsporen van een voorhoornziekte zoals ALS of SMA die in zeldzame gevallen bij volwassenen de oorzaak kan zijn van spierkrampen in de spieren.

Hoe wordt spierkramp behandeld?
Rekken van de spier
Spierkramp kan vaak verminderd worden door de spier die verkrampt is te rekken. Bij spierkramp in de kuit of in de voet helpt het om de voet rustig in de richting van de neus te bewegen. Hierdoor wordt de spier gerekt en verdwijnt de kramp meestal. Zacht masseren van de spier kan ook helpen.

Warmte
Warmte, bijvoorbeeld in de vorm van een kruik met warm water of een hotpack uit de magnetron, kan ook helpen om de spier die verkrampt is weer te laten ontspannen.

Regelmatig bewegen
Het regelmatig bewegen van spieren die gemakkelijk verkrampen helpt ook om spierkramp te voorkomen. Voor kinderen en volwassenen die gemakkelijk last hebben van spierkramp in de kuiten of voeten kan het goed zijn om elke dag minstens 30 minuten te wandelen.

Overbelasting voorkomen
Spierkramp is vaak het gevolg van overbelasting van de spier. Soms is dat eenmalig, maar wanneer spierkramp regelmatig voorkomt is het goed te kijken op welke manier overbelasting van de spieren ontstaat. Lopen op verkeerde schoenen of op hakken kan reden zijn om spierkramp te krijgen en het kan lonen om te kijken naar andere schoenen of steunzolen om spierkramp in de kuiten of voeten te voorkomen.

Warm houden
Koude spieren verkrampen gemakkelijker dan warme. Daarom kan het helpen om warme kleding te dragen om te veel afkoelen van de spieren te voorkomen. Ook warming-up van spieren voor sporten helpt om spierkramp tijdens inspanning te voorkomen. Net als een cooling-down na afloop van het sporten. Een kruik in bed in de winter kan helpen om spierkramp in de kuiten te voorkomen, net als het dragen van zachte sokken aan de benen.

Kussen onder het bed
Een kussen onder het voeteinde van het bed of het omhoog zetten van het voeteinde van het bed kan helpen om in de nacht minder last te hebben van spierkramp.

Voldoende drinken
Onvoldoende vocht in het lichaam kan een reden zijn waarom spierkramp ontstaat. Voldoende vocht drinken, meer dan 1,5 liter per dag, kan helpen om spierkramp te voorkomen.

Calcium of magnesium
Wanneer een tekort aan calcium of magnesium de oorzaak is voor het ontstaan van spierkramp, kan het helpen om dagelijks meer producten met daarin calcium (zoals melkproducten) en/of magnesium (pinda’s, noten, soja, cacao) te gebruiken.

Medicijnen
Soms worden medicijnen voorgeschreven die spierkrampen kunnen verminderen. Vaak valt het effect van het gebruik van medicijnen echter tegen. Medicijnen die wel gebruikt worden zijn hydrokinine, carbamazepine, gabapentine, amitryptiline, riboflavine, vitamine E, theofyline, clonazepam, baclofen of dantroleen. Per persoon moet gekeken worden of de voordelen van het gebruik van medicijnen opweegt tegen de nadelen van het gebruik van medicijnen.

Contact met andere ouders
Door het plaats van een oproep op het forum van deze site kunt u proberen in contact te komen met andere kinderen en hun ouders die last hebben van spierkrampen.

Wat betekent het hebben van spierkrampen voor de toekomst?
Blijvende gevoeligheid
Kinderen en volwassenen die last hebben van spierkramp, blijven vaak gevoelig voor het krijgen van spierkramp. Door voldoende te drinken, het dragen van goede schoenen en het warm houden van de spieren kan vaak voorkomen worden dat spierkramp te vaak voorkomt.

Verdwijnen
Het kan ook zijn dat de spierkramp weer helemaal verdwijnt en dat het kind of de volwassene hier geen last meer van heeft.

Levensverwachting
Kinderen en volwassenen met spierkramp hebben een normale levensverwachting. Alleen wanneer er sprake is van een onderliggende aandoening, wat zelden het geval is, kan bij bepaalde aandoeningen sprake zijn van een verkorte levensverwachting.

Hebben broertjes en zusjes een vergrote kans om spierkramp te krijgen?
Vaak blijken mensen in een gezin gevoeliger te zijn voor het krijgen van spierkramp dan in het andere gezin. Zelfs als er niet sprake is van een onderliggende aandoening. Waarschijnlijk speelt erfelijke aanleg een rol, maar is niet bekend wat deze aanleg dan precies veroorzaakt. Broertjes en zusjes hebben dus een licht verhoogde kans om zelf ook last te krijgen van spierkrampen. Wanneer er sprake is van een onderliggende ziekte, dan bepaalt de erfelijkheid van de onderliggende ziekte of broertjes en zusjes een duidelijk verhoogde kans hebben om ook deze erfelijke ziekte te krijgen.

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden.

Referenties

  1. Leg cramps in children.Leung AK, Wong BE, Cho HY, Chan PY. Clin Pediatr (Phila). 1997;36:69-73
  2. Interventions for leg cramps in pregnancy. Zhou K, West HM, Zhang J, Xu L, Li W. Cochrane Database Syst Rev. 2015
  3. Quinine for muscle cramps. El-Tawil S, Al Musa T, Valli H, Lunn MP, Brassington R, El-Tawil T, Weber M. Cochrane Database Syst Rev. 2015
  4. Magnesium for skeletal muscle cramps. Garrison SR, Allan GM, Sekhon RK, Musini VM, Khan KM.  Cochrane Database Syst Rev. 2012
  5. Non-drug therapies for lower limb muscle cramps. Blyton F, Chuter V, Walter KE, Burns J. Cochrane Database Syst Rev. 2012

 

Laatst bijgewerkt: 27 april 2016

 

Auteur: JH Schieving

 

 

 

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.