A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektenbeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Tandenknarsen

 

Wat is tandenknarsen?

Tandenknarsen is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen tijdens hun slaap hun tanden en kniezen over elkaar heen schuren.

 

Hoe wordt tandenknarsen ook wel genoemd?

Tandenknarsen wordt ook wel bruxisme genoemd.

 

Hoe vaak komt tandenknarsen voor bij kinderen?

Tandenknarsen komt bij een op de vijf kinderen voor. Niet ieder kind doet dit in even erg mate en lang niet altijd is bekend dat kinderen tandenknarsen, omdat kinderen het zelf niet merken. Er moet maar net iemand anders zijn die hoort dat kinderen tandenknarsen.

 

Bij wie komt tandenknarsen voor?

Tandenknarsen komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Op kinderleeftijd wordt tandenknarsen het meest gezien bij kinderen tussen de leeftijd van drie en twaalf jaar. Met het ouder worden neemt het tandenknarsen wel af.
Zowel jongens als meisjes hebben er last van. Het komt voor bij kinderen en volwassenen die verder helemaal gezond zijn. Tandenknarsen komt wel wat vaker voor bij kinderen die bekend zijn met een ontwikkelingsachterstand, ADHD of met autisme.

 

Wat is de oorzaak van tandenknarsen?

Niet bekend

De oorzaak van tandenknarsen is niet goed bekend. Waarschijnlijk gaat het om een samenspel van verschillende factoren. Het lijkt te gaan om een combinatie van veranderde werking van de hersenen, aanleg voor tandenknarsen en spanning en stress.

Aanleg

Vaak zijn er meerdere familieleden die ook tandenknarsen. Familiaire aanleg lijkt wel een rol te spelen.

Lichte slaap

Tandenknarsen gebeurt vooral in de lichte slaap. De slaap wordt in gedeeld in drie slaap stadia: stadium I, II en III en daarnaast de REM-slaap. Slaapstadium I en II worden lichte slaap genoemd, slaapstadium III diepe slaap.
Het is normaal dat mensen tijdens lichte slaap bewegingen maken met hun kaak. Bij kinderen en volwassenen die tandenknarsen zijn deze bewegingen dus heftiger.

Spanning en stress

Tandenknarsen is vaak erger in periodes waarin kinderen of volwassenen last hebben van spanning of stress. Kinderen die wat minder zelfvertrouwen hebben, zijn gevoeliger om last te krijgen van tanden knarsen.

Aansturing vanuit de hersenen

De diepe kernen in de hersenen spelen een belangrijke rol bij het maken van allerlei automatische bewegingen. Waarschijnlijk speelt een ontregeling van deze diepe kernen ook een belangrijke rol bij het ontstaan van tandenknarsen. Kinderen en volwassenen die tandenknarsen hebben vaak ook andere bewegingsstoornissen die komen door een ontregeling van deze diepe kernen, zoals periodieke beenwegingen tijdens de slaap (PLMD) .

OSAS

Tandenknarsen komt ook vaker voor bij kinderen die een ander slaapprobleem hebben wat OSAS wordt genoemd. Kinderen met OSAS snurken tijdens de slaap en stoppen met ademhalen. Kinderen met OSAS houden hun onderkaak vaak meer naar voren om te voorkomen dat de keelholte samenvalt. Door deze houding van de kaak ontstaat gemakkelijker tandenknarsen.

Medicijnen tegen depressie

Tandenknarsen kan ook een bijwerkingen zijn van een medicijn wat gebruikt wordt tijdens de behandeling van een depressie. Deze groep medicijnen wordt SSRI genoemd. (selectieve serotonine re-uptake inhibitors). Deze medicijnen worden niet zo snel aan kinderen gegeven, vaker aan volwassenen.

 

Wat zijn de symptomen van tandenknarsen?

Variatie

Niet ieder persoon heeft in dezelfde mate tandenknarsen. Het tandenknarsen duurt vaak enkele seconden en wordt een aantal maal gedurende de nacht herhaald.

Knarsend geluid

Tijdens de slaap knarsen kinderen en volwassenen met tandenknarsen hun tanden en kiezen over elkaar heen. Dit geeft een knarsend of schurend geluid. Soms klemmen kinderen of volwassen de tanden ook stevig op elkaar tijdens de slaap.

Geen last van

Kinderen en volwassenen die tandenknarsen hebben daar zelf geen last van, zij slapen gewoon verder. Het is vaak zo dat mensen die bij deze kinderen en volwassen op de kamer slapen er last van hebben wanneer zij wakker zijn, zij ervaren het als een akelig en/of indringend geluid.

Wakker worden

Sommige kinderen worden wel wakker tijdens het tandenknarsen. Hierdoor wordt hun nachtslaap gestoord. Dit kan zorgen voor vermoeidheid overdag. Ook kan het zorgen voor problemen met de concentratie en met leren overdag.

Pijn in de kaak

’s ochtends kunnen kinderen en volwassenen die tandenknarsen tijdens hun slaap last hebben van spierpijn in de kaken. Vaak trekt dit in de loop van de dag weer weg. Soms hebben kinderen overdag moeite om hun mond goed open te doen.
Sommige kinderen en volwassenen hebben ook last van hoofdpijnklachten in de ochtend. Ook pijn rondom het oor of een knappend kaakgewricht kan het gevolg zijn van tandenknarsen.

Goed ontwikkelde kaakspieren

Kinderen en volwassenen die vaak tandenknarsen hebben vaak goed ontwikkelde kauwspieren. Met name de spier die masseter wordt genoemd en van het jukbeen over de wang naar de onderkaak loopt kan goed ontwikkeld raken door regelmatig tandenknarsen. Dit kan zichtbaar zijn in het gezicht.

Schade aan tanden

Door het tandenknarsen kan er schade aan de tanden en de kiezen ontstaan. Met name het glazuurlaagje kan kapot gaan. Dit is niet direct zichtbaar, maar kan op den duur zorgen voor het ontstaan van gele tanden en kiezen. Ook zijn tanden en kiezen hierdoor gevoeliger voor bijvoorbeeld warm of koud eten. Dit kan een pijnlijk gevoel aan de tanden geven.
Door hevig tanden knarsen kunnen ook stukjes van tanden of kiezen afbreken.

Overdag

Een klein deel van de kinderen heeft de neiging om ook overdag de tanden stevig op elkaar te klemmen. Meestal wordt hierbij geen schurend of knarsend geluid gemaakt.

Andere slaapproblemen

Kinderen met tandenknarsen hebben ook vaker last van andere problemen met slapen zoals OSAS of periodieke beenwegingen tijdens de slaap.

 

Hoe wordt de diagnose tandenknarsen gesteld?

Verhaal en bevindingen bij onderzoek

De diagnose tandenknarsen wordt gesteld op grond van het verhaal van een kind of volwassenen die knarsende geluiden maakt tijdens de slaap. Bij lichamelijk onderzoek worden meestal geen bijzonderheden gezien, soms valt op dat de kauwspieren goed ontwikkeld zijn. Verder onderzoek is niet nodig. Wanneer er twijfel bestaat, kan een filmpje van het tandenknarsen kan helpen om onderscheid te maken met de veel zeldzamere aandoeningen oromandibulaire dystonie of ideopatische myoclonieen in de kaakregio gedurende de nacht. Bij de eerste aandoening hebben mensen overdag vaak ook last van abnormale bewegingen in de kaak. Op een filmpje is de tweede aandoeningen meestal goed te onderscheiden van tandenknarsen.

Tandarts

De tandarts kan bekijken in hoeverre de tanden en kiezen een beschadiging hebben opgelopen als gevolg van het tandenknarsen.

Slaaponderzoek

Zelden is het nodig om een slaaponderzoek te doen. Dit wordt ook wel een polysomnografie genoemd. Dit onderzoekt wordt gedaan indien er hardnekkige vermoeidheidsproblemen blijven of wanneer vermoeden is op een bijkomende slaapstoornis zoals OSAS.

 

Hoe wordt tandenknarsen behandeld?

Geen behandeling

Niet alle kinderen die tandenknarsen hebben hier een behandeling voor nodig. Belangrijk is om te voorkomen dat er blijvende schade aan de tanden en kiezen ontstaat.
Bij veel kinderen wordt het tandenknarsen ook vanzelf minder in de loop van de tijd.

Controle door de tandarts

Het is belangrijk dat kinderen die tandenknarsen regelmatig gezien worden door de tandarts, om te controleren of er schade ontstaat aan de tanden of kiezen.

Ontspanning

Wanneer kinderen veel last hebben van spanning en stress zorgt dit vaak voor verergering van het tandenknarsen. Door te zorgen voor meer ontspanning over de dag en met name ook voor het slapen gaan, kan het tandenknarsen al aanzienlijk verminderen. Kinderyoga, mindfullness of andere op ontspanning gerichte cursussen kunnen helpen om tandenknarsen te verminderen. Voor sommige kinderen is begeleiding door een kinderpsycholoog een optie. Ook een cursus weerbaarheidstraining of SOFA training kan helpen om minder last te hebben van stress.

Gebitsbeschermer

Een van de belangrijke aspecten van de behandeling van tandenknarsen is voorkomen dat er blijvende schade ontstaat aan de tanden en kiezen. Er bestaan speciale gebitjes die de tanden en kiezen kunnen beschermen. Kinderen moeten deze gebitjes dan wel in hun mond willen hebben en ze ook tijdens de slaap in de mond blijven houden, hetgeen best vaak lastig is. De tandarts of een orthodontist kunnen deze gebitsbeschermers op maat maken.

Medicijnen

Er bestaan ook medicijnen die tandenknarsen kunnen verminderen. Bij kinderen is men wel heel terughoudend met het geven van deze medicijnen die uiteraard ook bijwerkingen hebben. Medicijnen die wel gebruikt worden zijn diazepam, propranolol en levodopa. Soms wordt ook gekozen voor een injectie met botuline toxine in de kauwspier zodat deze minder sterk wordt. Dit heeft echter ook gevolgen voor het kauwen van eten overdag.

Contact met andere ouders

Door het plaatsen van een oproepje op het forum van deze site kunt u in contact komen met andere ouders die een kind hebben die tandenknarst.

 

Wat betekent het hebben van tandenknarsen voor de toekomst?

Spontaan verminderen

Bij de meeste kinderen wordt het tandenknarsen minder naarmate de kinderen ouder worden.

Blijvend probleem

Bij een ander deel van de kinderen blijft het tandenknarsen aanwezig tot op volwassen leeftijd.

Gebit

Onbehandeld tandenknarsen kan zorgen voor tandschade en uiteindelijk bijvoorbeeld het vroegtijdig loslaten van tanden of kiezen.

Andere slaapproblemen

Kinderen en volwassenen met tandenknarsen hebben een vergrote kans om ook last te hebben van andere slaapproblemen zoals OSAS, slaapwandelen, pavor nocturnus.

 

Hebben broertjes en zusjes een vergrote kans om ook last te krijgen van tandenknarsen?

Tandenknarsen is geen erfelijke aandoening. Toch speelt aanleg in de familie wel een rol, maar hoe dit precies werkt is niet bekend. Broertjes en zusjes hebben een verhoogde kans om zelf ook last te krijgen van tandenknarsen.

 

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden.

 

Referenties
1. Association among stress, personality traits, and sleep bruxism in children. Serra-Negra JM, Paiva SM, Flores-Mendoza CE, Ramos-Jorge ML, Pordeus IA. Pediatr Dent. 2012 ;34:e30-4
2. Childhood periodic syndromes: a population-based study. Arruda MA, Guidetti V, Galli F, Albuquerque RC, Bigal ME. Pediatr Neurol. 2010;43:420-4.

 

Laatst bijgewerkt: 27 december 2012

 

Auteur: JH Schieving

 

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.