A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektenbeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Het Pitt Hopkins syndroom

 

Wat is het Pitt Hopkins syndroom?

Het Pitt Hopkins syndroom is een aandoening waarbij kinderen een ontwikkelingsachterstand hebben in combinatie met een typisch uiterlijk, epilepsie en periodes waarin kinderen erg snel gaan ademen.

 

Hoe wordt het Pitt Hopkins syndroom ook wel genoemd?

Het Pitt Hopkins syndroom wordt ook wel aangeduid met de Engelse term Severe epileptic encephalopathy with autonomic dysfunction. De term severe betekent ernstig, epileptic geeft aan dat deze kinderen epilepsieaanvallen hebben. De term encephalopathy geeft aan dat de hersenen anders functioneren als gewoonlijk. De term autonomic dysfunction geeft aan dat het autonome zenuwstelsel, de zenuwen die bijvoorbeeld de hartslag, de ademhaling, de bloeddruk, de functie van de darmen en bijvoorbeeld het zweten regelen, niet functioneren zoals zou moeten.Pitt en Hopkins zijn 2 artsen die dit syndroom hebben beschreven.

 

Hoe vaak komt het Pitt Hopkins syndroom voor bij kinderen?

Het Pitt Hopkins syndroom is een zeldzame aandoening. Het is niet goed bekend hoe vaak het Pitt Hopkins syndroom bij kinderen voorkomt.

 

Bij wie komt het Pitt Hopkins syndroom voor?

Het Pitt Hopkins syndroom is al vanaf de geboorte aanwezig. De eerste klachten kunnen op verschillende leeftijd ontstaan.
Het Pitt Hopkins syndroom komt zowel bij jongens als bij meisjes voor.

 

Wat is de oorzaak van het Pitt Hopkins syndroom?

Fout in erfelijk materiaal

Het Pitt Hopkins syndroom wordt veroorzaakt door een fout in het erfelijk materiaal. De fout in het erfelijk materiaal zit op het zogenaamde 18 e chromosoom. De plaats van de fout in het erfelijk materiaal wordt het TCF4-gen genoemd.

Ontbreken eiwit

Als gevolg van de fout in het erfelijk materiaal ontbreekt een bepaald eiwit. Dit eiwit speelt een belangrijke rol tijdens de ontwikkeling van de hersenen. Ontbreken van dit eiwit zorgt ervoor dat de hersenen zich niet op een normale manier ontwikkelen.

Niet overgeërfd

Hoewel het Pitt Hopkins syndroom wordt veroorzaakt door een fout in het erfelijk materiaal, is deze fout meestal bij het kind zelf ontstaan tijdens vroege ontwikkeling. De meeste kinderen blijken de fout niet te hebben overgeërfd van de ouders.

 

Wat zijn de symptomen van het Pitt Hopkins syndroom?

Variatie

Er bestaat groter variatie tussen verschillende kinderen met het Pitt Hopkins syndroom.
De variatie zit zowel in het aantal als in de ernst van de onderstaande symptomen.

Ontwikkelingsachterstand

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom ontwikkelen zich trager dan hun leeftijdsgenoten. Zij gaan pas laat rollen, zitten en staan.

Taalontwikkeling

De meeste kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins kunnen niet praten, sommige kinderen kunnen enkele woordjes zeggen. Er zijn enkele kinderen bekend die ook korte zinnen van twee tot drie woorden kunnen maken. Het begrijpen van gesproken taal is vaak moeilijk, meestal worden plaatjes en gebaren beter begrepen.

Lage spierspanning

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom hebben vaak een lage spierspanning. Hierdoor voelen ze slap aan en moeten ze goed ondersteund worden wanneer ze opgetild worden.

Typisch uiterlijk

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom hebben vaak een typisch uiterlijk. Het gezicht wordt met de jaren vaak steeds grover. De wenkbrauwen zijn vaak opvallend. De neus is vaak breed, de neusvleugels staan wat naar buiten. De mond is opvallend breed, de lippen zijn vaak vol. De bovenlip vertoont een inkepinkje in het midden, alsof de lippen getuit worden om een kus te geven, de onderlip is vaak wat naar buiten gekruld. Sommige kinderen hebben een afwijkende oorvorm, de oren zijn vaak komvormig, de oorranden zijn vaak dik. De vingers en de tenen hebben een typische vorm, ze worden naar de topjes toe steeds breder, dit wordt ook wel aangeduid met de Engelse term clubbing. Met het ouder worden, worden de vinger- en teentoppen vaak steeds dikker.

Coordinatieproblemen

Een deel van de kinderen met het Pitt Hopkins syndroom heeft problemen met het coördineren van de bewegingen. Ze bewegen schokkerig en hebben moeite met het bewaren van de balans.

Kort postuur

De meeste kinderen met het Pitt Hopkins syndroom groeien langzaam en worden kort van postuur. Vaak is de hoofdomvang ook klein. Er zijn ook kinderen met het Pitt Hopkins syndroom met een normale lengte en een normale schedelomtrek.

Vrolijk karakter

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom hebben vaak een vrolijk karakter. Ze zijn opgewekt en lachen veel.

Onregelmatige ademhaling

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom hebben vaak een typisch patroon van ademhalen. Ze gaan plotseling gedurende één tot enkele minuten snel ademen, waarna ze vervolgens een poosje niet ademen. Tijdens deze periode van niet ademen kunnen kinderen blauw aanlopen. Vaak volgt na een periode van niet ademen, weer een periode van snel ademen. Kinderen kunnen wel tot 120 keer per minuut ademhalen tijdens zo’n snelle periode. Dit ziet er uit als heel ernstig hyperventileren. Tijdens de slaap is de ademhaling meestal normaal, net als op momenten waarop het kind geconcentreerd bezig is.
In periodes van spanningen komen er meer periodes met onregelmatige ademhaling voor, dan in rustige periodes. De ademhalingsproblemen gaan meestal pas na het 3 e levensjaar opvallen.

Bolle buik

Als gevolg van het afwijkende ademhalingspatroon kunnen kinderen met het Pitt Hopkins syndroom veel te veel lucht inslikken wat in de darmen en in de maag terecht komt. Hierdoor kunnen ze een bolle buik krijgen. Meestal verdwijnt deze bolle buik ’s nachts tijdens het slapen weer, omdat kinderen dan weer normaal ademen.

Verstopping van de darmen

Kinderen met het Pitt Hopkins syndroom krijgen gemakkelijk last van verstopping van de darmen. Bij sommige kinderen werkt de sluitspier van de anus niet goed, waardoor ze de ontlasting niet goed kwijt kunnen raken. Deze aandoening wordt ook wel de ziekte van Hirschsprung genoemd.

Epilepsie

Een groot deel van de kinderen met het Pitt Hopkins syndroom heeft epilepsie. Er kunnen verschillende soorten epilepsieaanvallen voorkomen. De epilepsie ontstaat vaak op wat latere leeftijd.

Huidafwijkingen

Een deel van de kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins heeft ontkleurde vlekken op de huid. Andere kinderen hebben last van overbeharing.

Problemen met zien

Een deel van de kinderen met het Pitt Hopkins syndroom heeft problemen met zien.

 

Hoe wordt de diagnose Pitt Hopkins syndroom gesteld?

Verhaal en onderzoek

Op grond van het verhaal en de bevindingen bij onderzoek zal er vaak vermoed worden dat er sprake is van een syndroom. Het is vaak lastig om uit te zoeken van welk syndroom er nu sprake is. Herkennen van een syndroom is erg belangrijk. Het Pitt Hopkins syndroom is een zeldzaam syndroom wat vaak niet gemakkelijk herkend zal worden.
Vaak zal er eerder gedacht worden aan het Angelman syndroom, Joubert syndroom of het Rett syndroom die overeenkomsten vertonen met het Pitt Hopkins syndroom.

Chromosomen onderzoek

Door middel van bloedonderzoek kunnen ook chromosomen worden onderzocht. Meestal worden hierbij geen afwijkingen aan de chromosomen gevonden. Wanneer specifiek gekeken wordt naar het 18 e chromosoom kan bij een groot deel van de kinderen met het Pitt Hopkins syndroom een fout gevonden worden op de plaats van het zogenaamde TCF4-gen.

MRI-scan

Bij kinderen die achter zijn in hun ontwikkeling zal vaak een MRI scan van de hersenen gemaakt worden om te kijken of er afwijkingen te zien zijn die een aanwijzing kunnen geven over de oorzaak van de ontwikkelingsachterstand. Bij kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins is de hersenbalk vaak dun en niet volledig aangelegd. Ook is een deel van de hersenen vlakbij de hersenholtes (de zogenaamde nucleus caudatus) vaak verdikt waardoor deze uitpuilt in de hersenholtes. Dit geeft een typisch beeld op de MRI die een aanleiding kan vormen om aan het syndroom van Pitt Hopkins te denken.

Stofwisselingsonderzoek

Bij kinderen met een ontwikkelingsachterstand wordt ook vaak onderzoek gedaan naar het voorkomen van stofwisselingsziekten. Meestal gebeurt dit door onderzoek van de urine of door onderzoek van het bloed. Bij kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins worden hierbij geen afwijkingen gevonden.

EEG

Wanneer kinderen met het Pitt Hopkins syndroom epilepsieaanvallen krijgen zal er meestal een hersenfilmpje gemaakt gaan worden. Op dit hersenfilmpje kan epileptiforme activiteit te zien zijn, dit is niet specifiek voor het Pitt Hopkins syndroom. Vaak is ook op het EEG te zien dat de hersenen te traag werken, maar dit wordt ook bij andere aandoeningen gezien.

 

Hoe wordt het Pitt Hopkins syndroom behandeld?

Geen genezing

Er is geen behandeling die het syndroom van Pitt Hopkins kan genezen. De behandeling is er op gericht de symptomen van de ziekte zo veel mogelijk te onderdrukken of om het kind er zo goed mogelijk mee te leren om gaan.

Medicijnen

Met behulp van medicijnen wordt geprobeerd nieuwe epileptische aanvallen zo veel mogelijk te voorkomen. Diverse medicijnen kunnen hiervoor gebruikt worden.
Ook kunnen medicijnen nodig zijn om verstopping van de darmen te voorkomen.

Fysiotherapie , Ergotherapie , Revalidatiearts

Een fysiotherapeut kan helpen om zo goed mogelijk te kunnen bewegen.
De ergotherapeut en/of revalidatiearts kunnen behulpzaam zijn bij hulpmiddelen thuis die de verzorging van het kind, het voortbewegen en communiceren vergemakkelijken.

Logopedie

Een logopedist kan helpen bij het stimuleren van de taalontwikkeling. Ook kan een logopedist adviezen geven of alternatieve vormen van communiceren zoals communiceren met gebaren of met behulp van plaatjes.
Daarnaast kan de logopedist adviezen geven omtrent de slikproblemen.

Begeleiding

Begeleiding en ondersteuning van ouders van een kind met het syndroom van Pitt Hopkins is ook heel belangrijk. Via het forum van deze site bestaat de mogelijkheid om een oproepje te plaatsen om in contact te komen met andere ouders met het syndroom van Pitt Hopkins of met ouders die een kind hebben met een ontwikkelingsachterstand vanwege een andere reden. Ook een maatschappelijk werkende of een psycholoog kan begeleiding geven bij het verwerken van de diagnose en om de ziekte een plaats te geven in het leven.

 

Wat is de prognose van het Syndroom van Pitt Hopkins?

Grote ontwikkelingsachterstand

Het Syndroom van Pitt Hopkins is een ziekte waarbij kinderen sterk beperkt zijn in hun ontwikkelingsmogelijkheden, de meeste kinderen blijven hulp en ondersteuning nodig hebben om te kunnen functioneren in het dagelijkse leven. Gemiddeld bereiken kinderen met het Pitt Hopkins syndroom uiteindelijk het niveau van een 2 tot 3 jarig kind.
Communiceren verloopt meestal met behulp van gebaren en plaatjes en niet met behulp van woorden.
Voor de meeste kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins is het volgen van onderwijs te moeilijk, ze hebben speciaal voor hen aangepast onderwijs nodig.

Levensverwachting

De levensverwachting van kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins is meestal normaal, tenzij er complicaties zijn die deze levensverwachting bekorten (moeilijk behandelbare epilepsie, ernstige slikproblemen)

 

Hebben broertjes en zusjes ook een verhoogde kans om ook het syndroom van Pitt Hopkins te krijgen?

Hoewel het syndroom van Pitt Hopkins wordt veroorzaakt door een fout in het erfelijke materiaal, heeft maar een deel van de kinderen dit foutje overgeërfd van de ouders. Bij het merendeel van de kinderen is het foutje ontstaan na de bevruchting van eicel en zaadcel. Soms is het foutje in het erfelijk materiaal wel overgeërfd. In dat geval hebben broertjes en zusjes van kinderen met het syndroom van Pitt Hopkins een vergrote kans om ook het syndroom van Pitt Hopkins te krijgen. Deze kans is dan maximaal 50%.
Een klinisch geneticus kan hier mee informatie over geven.

 

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden.

 

Referenties
1. Van Balkom ID, Quartel S, Hennekam RC. Mental retardation, "coarse" face, and hyperbreathing: confirmation of the Pitt-Hopkins syndrome. Am J Med Genet. 1998;75:273-6
2. Zweier C, Peippo MM, Hoyer J, Sousa S, Bottani A, Clayton-Smith J, et al Haploinsufficiency of TCF4 causes syndromal mental retardation with intermittent hyperventilation (Pitt-Hopkins syndrome). Am J Hum Genet. 2007;80:994-1001
3. Brockschmidt A, Todt U, Ryu S, Hoischen A, Landwehr C, Birnbaum S et al
Severe mental retardation with breathing abnormalities (Pitt-Hopkins syndrome) is caused by haploinsufficiency of the neuronal bHLH transcription factor TCF4. Hum Mol Genet. 2007 ;16:1488-94

 

Laatst bijgewerkt: 7 juni 2008

 

 

auteur: JH Schieving

 

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.