A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektenbeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Nachtmerrie

 

Wat is een nachtmerrie?

Een nachtmerrie is een slaapprobleem waarbij kinderen of volwassenen plotseling wakker worden nadat ze heel eng gedroomd hebben en deze droom nog heel goed kunnen herinneren.

 

Hoe wordt een nachtmerrie ook wel genoemd?

Er is geen andere naam voor een nachtmerrie.

Parasomnie

Een nachtmerrie valt onder de groep slaapproblemen die parasomnie wordt genoemd. Dit is een groep aandoeningen waarbij kinderen tijdens de slaap opvallend gedrag of opvallende bewegingen laten zien.

 

Hoe vaak komt een nachtmerrie voor bij kinderen?

Nachtmerries zijn vaak voorkomend bij kinderen. Het is niet goed bekend hoe vaak een nachtmerrie bij kinderen voorkomt, omdat de meeste ouders hiervoor geen contact met een dokter zullen zoeken. Geschat wordt dat een op de twee kinderen ooit last heeft gehad van nachtmerries, maar wellicht is dit nog een onderschatting.
Bij volwassenen heeft een op de 20 tot 50 volwassenen minstens een keer per week een nachtmerrie.

 

Bij wie komt een nachtmerrie voor?

Een nachtmerrie kan zowel bij kinderen als bij volwassenen voorkomen. Bij kinderen komt het vooral veel voor bij kinderen tussen de leeftijd van 3 en 6 jaar.
Zowel jongens als meisjes kunnen last hebben van een nachtmerrie, het lijkt vaker voor te komen bij meisjes dan bij jongens.

 

Wat is de oorzaak van een nachtmerrie?

Niet goed bekend

De oorzaak van nachtmerrie is niet goed bekend.

REM-slaap

Nachtmerries komt met name voor na ontwaken uit de REM-slaap. Slaap wordt onderverdeeld in niet-REM slaap en de REM-slaap, die afwisselend na elkaar voorkomen.
Tijdens de REM-slaap bewegen de ogen snel heen en weer, dit is de reden dat de REM slaap Rapid Eye Movements slaap wordt genoemd. Tijdens de REM slaap komen veel levendige dromen voor.

Verwerken indrukken overdag

Tijdens de slaap verwerken kinderen en volwassenen alle indrukken die ze overdag hebben opgedaan. Vaak gaat dit verwerken in dromen. Dromen komen zowel tijdens de REM slaap als de diepe niet-REM slaap voor. De meeste enge dromen komen tijdens de REM-slaap door.

Indrukwekkende gebeurtenissen

Wanneer kinderen overdag indrukwekkende gebeurtenissen hebben meegemaakt dan is de kans groter dat deze verwerkt worden in de REM slaap waardoor een nachtmerrie ontstaat. Tijdens een nachtmerrie ziet alles er anders, bizarder uit dan de werkelijk gebeurtenis.

Koorts

Tijdens een periode van ziek zijn en koorts is de kans groter dat kinderen last krijgen van nachtmerries.

Slaapgebrek

Slaapgebrek maakt de kans op een nachtmerrie groter.

Stress

Stress kan ook zorgen voor het verergeren van de hoeveelheid nachtmerries.

Trauma

Het kan zijn dat een kind of volwassene nooit last heeft gehad van nachtmerries maar deze pas krijgt nadat een traumatische gebeurtenis zoals bijvoorbeeld een ongeval, mishandeling, overlijden van een dierbaar persoon heeft meegemaakt. Dit worden posttraumatische nachtmerries genoemd.

 

Wat zijn de symptomen van een nachtmerrie?

Tweede helft van de nacht

De meeste kinderen krijgen een nachtmerrie tijdens de tweede helft van de nacht. Tijdens de slaap wisselen niet REM-slaap en REM slaap elkaar af. In het begin van de nacht is er veel niet-REM slaap en weinig REM slaap, richting het eind van de nacht komt er steeds meer REM-slaap voor.

Plotseling wakker worden

Kinderen worden plotseling wakker nadat ze eng gedroomd hebben. Ze weten vaak heel goed dat ze eng gedroomd hebben. Ze zijn goed wakker, maar vaak wel angstig.
Kinderen hebben bijvoorbeeld gedroomd over brand in huis, dat ze achterna gezeten worden door een monster, hun ouders kwijt zijn geraakt, verdwaald zijn of dat ze ergens in vallen.

Aanhoudende herinnering

De meeste kinderen hebben een levendige herinnering aan hun nachtmerrie. Deze herinnering kan nog een paar dagen tot weken heel levendig blijven.

Een keer per nacht

De meeste kinderen hebben dit een maal per nacht. Zelden komen meerdere periodes per nacht voor.

Bang om te gaan slapen

Kinderen kunnen door een nachtmerrie bang zijn om te gaan slapen. Hierdoor kan een inslaapprobleem ontstaan.

Vermoeidheid

Wanneer kinderen vaak ’s nachts wakker worden door een nachtmerrie kunnen ze last krijgen van slaaptekort wat zorgt voor vermoeidheid overdag.

Concentratieproblemen

Door het slaapgebrek kunnen kinderen met vaak voorkomende nachtmerries last hebben van problemen met het vasthouden van de aandacht en concentratie overdag.

Prikkelbaarheid

Slaapgebrek kan zorgen voor prikkelbaarheid overdag. Kinderen kunnen weinig hebben en worden gemakkelijk boos of verdrietig.

Frequentie van de nachtmerries

Sommige kinderen hebben een paar keer per week last van en nachtmerrie, andere een paar keer per maand.

 

Hoe wordt de diagnose nachtmerrie gesteld?

Verhaal en onderzoek

Op grond van het verhaal van een kind wat in de tweede helft van de nacht wakker wordt uit een enge droom, kan de diagnose nachtmerrie worden gesteld. Er is geen verder onderzoek nodig om deze diagnose te stellen.
Een nachtmerrie kan lijken op een pavor nocturnus of een confusional arousal een andere slaapaandoening waarbij kinderen ’s nachts angstig wakker worden, zonder dat zij zelf echter weten wat ze gedroomd hebben. Kinderen die wakker worden uit een nachtmerrie weten heel goed wat ze gedroomd hebben. Nachtmerries komen meer voor in de tweede helft van de nacht, pavor nocturnus en confusional arousal meer aan het begin van de nacht. Tijdens slaapwandelen of een REM slaap behaviour disorder bewegen kinderen, maar zijn ze op dat moment of daarna niet angstig.

Slaaponderzoek

Alleen wanneer getwijfeld wordt over een bijkomende andere slaapaandoening (zoals periodieke leg movement disorder(PLMD) of OSAS) of de diagnose nachtelijke frontaalkwab epilepsie, dan kan er een reden zijn om aanvullend onderzoek te gaan doen in de vorm van een slaaponderzoek gedurende de nacht. Bij kinderen met een nachtmerrie worden hierbij geen afwijkingen gezien, bij kinderen met een nachtelijke frontaalkwab epilepsie, OSAS of PLMD meestal wel.

 

Hoe wordt een nachtmerrie behandeld?

Geruststelling

Het is belangrijk dat ouders de nachtmerrie van een kind serieus nemen en begrijpen dat dit angstig is voor het kind. Het helpt vaak om het kind te troosten en te knuffelen en daarna om even afleiding te zoeken. Sommige kinderen hebben het nodig dat een ouder even bij hen blijft om weer in slaap te vallen.

Overdag verwerken

Het kan helpen om overdag samen na te praten of te tekenen over de nachtmerrie. Op deze manier kan de nachtmerrie een plekje krijgen en is de kans kleiner dat deze terug komt. Ook kan het kind overdag zelf een andere afloop van de nachtmerrie bedenken die minder eng is. Door dit te doen is de kans groot dat dit ook tijdens de nachtmerrie ’s nachts gaat gebeuren.
Wanneer een kind iets vervelends heeft meegemaakt overdag wat steeds terug komt in nachtmerrie is het belangrijk om hier overdag samen over te praten, om dit na te spelen, er een tekening over te maken, een liedje of een knutselwerkje. Wanneer een kind zich tijdens die gebeurtenis heel machteloos heeft gevoeld, kan het helpen om tijdens het praten, tekenen, knutselen of zingen een andere manier van reageren op de gebeurtenis te bedenken samen met het kind waarbij het kind zich minder machteloos voelt.

Troostvoorwerp

Helaas komen nachtmerries soms een aantal nachten achtereen terug. Het kan helpen om een troostvoorwerp te zoeken wat het kind ’s nachts kan pakken om er troost uit te halen. Dit kan ook helpen wanneer kinderen bang zijn om te gaan slapen omdat ze bang zijn weer een nachtmerrie te krijgen.

Voldoende slaap

Het is belangrijk dat kinderen voldoende slapen. Slaaptekort kan nachtmerries verergeren. Een vaste slaaptijd en een vast slaapritueel is belangrijk voor een goed slaappatroon. Sommige kinderen vinden het fijn om de dag nog even door te nemen voor het slapen gaan. Het is ook belangrijk dat er een rustige periode is zonder computeren, tv kijken, huiswerk maken of spelen op de mobiel voor het slapen gaan.

Zorgenpot

Wanneer kinderen zorgen of angsten hebben, kan het helpen deze op te schrijven of te tekenen en in een speciale zorgenpot te stoppen en daarmee aan te geven dat er ’s nachts niets mee hoeft, maar dat er overdag iets mee gedaan zal worden.

Ontspanningsoefeningen

Wanneer een kind gespannen in slaap valt is de kans groter dan er een nachtmerrie ontstaat. Daarom kunnen ontspanningsoefeningen voor de slaap helpen om meer ontspannend in slaap te vallen. Er bestaan speciale meditatie/ontspanningsverhaaltjes voor het slapen gaan die verkrijgbaar zijn in de bibliotheek of boekwinkel ook zijn er ontspanningscd’s speciaal voor kinderen. Ook mindfullness of yoga oefeningen voor kinderen zijn geschikt. Het is wel belangrijk om iets te doen wat bij een kind past.

Psycholoog

Wanneer kinderen erg angstig worden van hun nachtmerries of veel zorgen hebben waar kinderen niet goed los van kunnen komen, dan kan begeleiding door een psycholoog of orthopedagoog helpen om kinderen te leren hoe ze hier op een andere manier mee om kunnen gaan. Ook bij posttraumatische nachtmerries kan een psycholoog kinderen begeleiding om er voor te zorgen dat er minder angst ontstaat als gevolg van het trauma.

Andere slaapproblemen

Het is belangrijk om alert te zijn of een andere slaapaandoening zoals OSAS of periodieke beenbewegingen tijdens de nacht de oorzaak kan zijn voor het ontstaan van nachtmerries. Voor deze aandoeningen kan wel een behandeling nodig zijn.

Contact met andere ouders

Door middel van een oproepje op het forum van deze site kunt u in contact komen met andere ouders die een kind hebben met nachtmerries.

 

Wat betekent het hebben van een nachtmerrie voor de toekomst?

Overgaan

Bij een groot deel van de kinderen worden de nachtmerries minder na de leeftijd van acht tot twaalf jaar.

Blijvend probleem

Een deel van de kinderen houdt ook op volwassen leeftijd nog last van nachtmerries.

Normale ontwikkeling

Kinderen met een nachtmerrie maken een normale ontwikkeling door.

Andere slaapaandoening

Kinderen die nachtmerries, hebben een vergrote kans om een andere slaapaandoening te krijgen zoals OSAS of periodieke beenbewegingen tijdens de slaap.

 

Hebben broertjes of zusjes een vergrote kans om last te hebben van nachtmerries?

Een nachtmerrie is geen erfelijke aandoening. Toch speelt vaak wel een bepaalde aanleg in de familie een rol. Broertjes en zusjes hebben daarom een iets verhoogde kans om zelf ook last te krijgen van nachtmerries.

 

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden

 

Referenties
1. Behavioral sleep problems in children and adolescents.Moore M. J Clin Psychol Med Settings. 2012;19:77-83. 2. Gender differences in nightmare frequency: a meta-analysis.

Schredl M, Reinhard I. Sleep Med Rev. 2011;15:115-21

 

 

Laatst bijgewerkt: 27 december 2012

 

Auteur: JH Schieving

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.