Kinderneurologie
A|A|A
kinderneurologie

 

 

 

 

 



Ziektebeelden

Vraag om informatie

Gastenboek

Van A tot en met Z

Praktische links

Contact met ouders

Neurologische woordenlijst

Neurofibromatose type I

 

Wat is neurofibromatose type 1?

Neurofibromatose type 1 is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen meerdere lichtbruine vlekken op de huid hebben (zogenaamde cafe-au-lait vlekken) in combinatie met goedaardige gezwelletjes rondom zenuwen (neurofibromen), een vertraagde ontwikkeling, leerproblemen en een verhoogde kans op het krijgen van een bepaald type tumoren.

 

Hoe wordt neurofibromatose type 1 ook wel genoemd?

Neurofibromatose type 1 wordt ook wel de ziekte van Von Recklinghausen genoemd. Von Recklinghausen was een arts die dit syndroom voor het eerst beschreven heeft. Het wordt vaak afgekort als NF-1.

Het woord neuro geeft aan dat er problemen zijn met het functioneren van de zenuwen. Fibromatose wijst op de bultjes rondom de zenuwen die bestaan uit bindweefsel (ook wel fibro genoemd) en die kenmerkend zijn voor dit syndroom. Type 1 geeft aan dat er meerdere types neurofibromatose zijn en dat het hier gaat om het meest voorkomende type, type 1 genoemd.

Neurofibromatose-Noonan syndroom
Eén op de acht van de kinderen met neurofibromatose type 1 heeft veel uiterlijke kenmerken die doen denken aan het Noonan-syndroom, zoals een kleine lengte, een korte nek die naar de schouders toe breder wordt en een brede borstkas. Dit wordt ook wel neurofibromatose-Noonan-syndroom genoemd. Afgekort met de letters NF-NS.

Segmentale neurofibromatose

Een deel van de kinderen heeft alleen kenmerken van neurofibromatose type 1 in een deel van het lichaam, bijvoorbeeld in een arm of in een been en niet in de rest van het lichaam. De cellen waaruit de arm of het been zijn ontstaan hebben dan een foutje in het erfelijk materiaal van het NF-1 gen en de andere lichaamsdelen niet. Dit wordt segmentale neurofibromatose type 1 genoemd. De neurofibromatose is alleen in een segment (= deel) van het lichaam aanwezig en niet in de andere delen van het lichaam. Kinderen met deze vorm van neurofibromatose type I hebben veel minder problemen dan kinderen met neurofibromatose typ I in hun hele lichaam.

Neurofibromatose type II

Naast neurofibromatose type 1 bestaat er ook neurofibromatose type II. Dit is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen enkele cafe-au-lait vlekken hebben in combinatie met een verhoogde kans op het krijgen van bepaald type tumoren in de hersenen en in het ruggenmerg. Dit is een andere aandoening dan neurofibromatose type I.

Perifeer en centrale neurofibromatose

Neurofibromatose type II wordt soms ook wel centrale neurofibromatose genoemd en neurofibromatose type I perifere neurofibromatose. Hiermee wordt bedoeld dat mensen met neurofibromatose type 1 met name afwijkingen hebben aan de huid van de armen en benen en romp, terwijl mensen met neurofibromatose type II afwijkingen hebben van de hersenen en het ruggenmerg. Dit klopt eigenlijk niet, omdat mensen met neurofibromatose type I ook afwijkingen hebben in de hersenen, daarom worden deze termijn ook niet meer vaak gebruikt.

Legius syndroom

Het Legius syndroom lijkt heel veel op neurofibromatose type I wat betreft de lichtbruine vlekken op de huid. Kinderen en volwassenen met het Legius syndroom hebben echter geen verhoogde kans op het krijgen van neurofibromen of van bepaalde type tumoren.
Sommige kinderen en volwassenen met alleen cafe-au-lait vlekken hebben onterecht de diagnose neurofibromatose type I gekregen, terwijl ze eigenlijk het Legius syndroom hebben.

Rasopathie

Neurofibromatose type 1 behoort tot de zogenaamde rasopathieën. Dit zijn aandoeningen waarbij een heel belangrijk eiwit het RAS-eiwit niet goed functioneert. Andere aandoeningen die dit doen zijn het Legius syndroom , het Noonan-syndroom, cardiofaciocutaneous syndroom, Costello syndroom en het Leopard syndroom. Deze syndromen zijn dus een beetje familie van elkaar en hebben ook vaak overeenkomsten, hoewel ze aan de andere kant ook weer verschillend zijn.

Neurocutane aandoening
Neurofibromatose type I behoort tot de groep van de neurocutane aandoeningen. Dit is een groep aandoening met problemen in het functioneren van de hersenen en de zenuwen in combinatie met kenmerkende huidafwijkingen. De meeste rasopathieen behoren ook tot de groep van de neurocutane aandoeningen.

 

Hoe vaak komt neurofibromatose type 1 voor?

Neurofibromatose type 1 komt bij één op de 2500-3000 mensen voor in Nederland. Soms zijn er zo weinig verschijnselen dat de diagnose neurofibromatose niet gesteld is. Mogelijk komt neurofibromatose type 1 dus nog wat vaker voor.
Neurofibromatose type 1 komt even vaak bij jongens als bij meisjes voor.

 

Wat is de oorzaak van neurofibromatose type 1?

Fout in erfelijk materiaal
Neurofibromatose type 1 wordt veroorzaakt door een foutje in het erfelijk materiaal, DNA genoemd. De fout zit in het DNA op het 17e chromosoom. De plaats van het foutje in het DNA wordt het NF-1 gen genoemd.

Autosomaal dominant

Neurofibromatose type 1 is een zogenaamd autosomaal dominant overervende aandoening. Dit houdt in dat een foutje in het NF-1 gen op één van de twee chromosomen 17 al voldoende is om het neurofibromatose type 1 te krijgen. Dit in tegenstelling tot een autosomaal recessief overervende aandoening. Dan krijgt een kind pas klachten wanneer beide chromosomen een fout op dezelfde plek bevatten.

Overgeërfd van een ouder

De helft van de kinderen met neurofibromatose type 1 heeft het foutje geërfd van een vader of moeder die zelf ook neurofibromatose type 1 heeft. Soms wordt dit pas duidelijk wanneer de diagnose bij het kind gesteld wordt, soms is ook al bekend dat de ouders neurofibromatose type I heeft.

Bij het kind zelf ontstaan

Bij een ander deel van de kinderen is neurofibromatose type 1 bij het kind zelf ontstaan na dat de eicel en de zaadcel met elkaar de eerste cel van het kind gevormd hebben. Het NF-1 gen is een groot gen, waardoor er relatief gemakkelijk een foutje in kan ontstaan.

Type foutje en klachten

Kinderen met neurofibromatose type 1 die het hele NF-1 gen missen hebben meer klachten dan kinderen waarbij een foutje aanwezig is in een stukje van het NF-1 gen. Kinderen met een foutje in het NF-1 gen in een bepaald stukje (exon 17 genoemd) hebben juist minder klachten, zij hebben vaak alleen de huidafwijkingen en geen neurofibromen. Bij alle andere foutjes valt niet goed te voorspellen hoeveel klachten een kind zal krijgen, dat verschilt van kind tot kind.

Afwijkend eiwit

Door het foutje in het erfelijk materiaal wordt er onvoldoende van het neurofibromine aangemaakt. Dit eiwit speelt samen met allerlei andere eiwitten een belangrijk rol bij de aanleg van de hersenen, zenuwen in de romp, armen en benen en bij de aanleg van de huid. Dit verklaart waarom kinderen en volwassenen met neurofibromatose type 1 problemen hebben van de hersenen, de zenuwen in het lichaam en van de huid. Daarnaast speelt neurofibromine ook een belangrijke rol bij het delen van cellen en bij de rem op het delen van cellen. Door een tekort aan neurofibromine werkt het RAS-eiwit te snel. Wanneer de rem om het delen van cellen weg valt, dan blijven de cellen maar delen waardoor een tumor kan ontstaan.

 

Wat zijn de symptomen van neurofibromatose type 1?

Grote variatie

De symptomen die voorkomen bij neurofibromatose type 1 kunnen sterk uiteenlopen. Sommige kinderen hebben alle verschijnselen, andere maar enkele. Het valt vooraf niet te voorspellen hoeveel en welke symptomen kinderen zullen krijgen. Er zijn wel afspraken gemaakt dat een kind een minimaal aantal symptomen moet hebben om de diagnose neurofibromatose type 1 te stellen.

Huidafwijkingen

-cafe au lait vlekken-

Typisch voor neurofibromatose type 1 zijn lichtbruine plekken op de huid die cafe-au-lait vlekken worden genoemd. Deze vlekken kunnen al vanaf de geboorte aanwezig zijn, maar ook pas in de eerste twee levensjaren ontstaan. Met het ouder worden neemt de hoeveelheid cafe-au-lait vlekken vaak toe en worden de vlekken vaak ook groter. 95 van de 100 mensen met neurofibromatose type 1 heeft deze café-au-lait vlekken, een klein deel van de mensen dus niet.
Kinderen en volwassenen hebben geen last van deze vlekken.
Om de diagnose neurofibromatose te stellen moeten er minstens 6 van deze vlekken aanwezig zijn van een bepaalde grootte. Voor de puberteit moeten er minstens 6 vlekken zijn van 0,5 cm doorsnede, na de puberteit minstens 6 vlekken van 1,5 cm doorsnede. Heel veel mensen in Nederland hebben één of twee café-au-lait vlekken maar dat is dus niet voldoende voor het stellen van de diagnose neurofibromatose type 1.

-freckling-

In de oksels en liezen bij kinderen met neurofibromatose komen vaak vele kleine sproetjes voor. Deze sproetjes worden ook wel aangeduid met de Engelse term freckling. Het zijn ook cafe au lait vlekken met een doorsnede van een paar millimeter. Ook hier hebben kinderen geen last van. Freckling komt bij negen van de tien kinderen met neurofibromatose type 1 voor. Bij volwassen mensen kan freckling ook in andere plooien van het lichaam voorkomen, zoals op de buik of onder de borsten.

-Neurofibromen-

Vanaf de leeftijd van ongeveer 10 jaar kunnen de eerste neurofibromen ontstaan. Deze zijn te herkennen als een soort bobbeltjes in of onder de huid, die wel een centimeter groot kunnen zijn. Vlak na het ontstaan van neurofibromen kunnen de neurofibromen die in de huid zitten er blauwig van kleur uit zien. Sommige kinderen hebben er veel en krijgen daardoor een hele bobbelige huid, anderen krijgen maar enkele neurofibromen. Dat valt van te voren niet te voorspellen.
Neurofibromen zijn verdikkingen van de kapsels die rondom de zenuwen liggen. Sommigen liggen in de huid of in de onderhuid, anderen liggen dieper. Ze komen met name voor in de hals en op de rug, de armen en benen. De meeste kinderen en volwassenen hebben weinig last van deze neurofibromen. Soms geven ze bij het ontstaan een wat kriebelig jeukerig gevoel, wat meestal weer weg gaat. Wanneer een neurofibroom druk uitoefent op een onderliggende zenuw kan deze afgekneld raken en klachten geven. Vaak gaat het om zenuwpijn, een onaangenaam of een verdoofd gevoel, soms een verlamming van bepaalde spieren. Neurofibromen worden eigenlijk nooit kwaadaardig.

-plexiforme neurofibromen-

Plexiforme neurofibromen zijn ook zwellingen die uitgaan van de kapsels rondom de grote zenuwen of zenuwvlechtwerken. Ze zijn alleen groter, liggen onder de huid of dieper en zijn vaak minder goed afgrensbaar dan gewone neurofibromen. De huid boven een plexiform neurofibroom is vaak lichtbruin van kleur en kan licht behaard zijn. Plexiforme neurofibromen zijn al vanaf de geboorte aanwezig, ze ontstaan niet pas op latere leeftijd. Wel kunnen ze pas op latere leeftijd opvallen, omdat ze dan geleidelijk aan groter zijn geworden en daardoor dan pas opvallen.
Aanraken van een plexiform neurofibroom kan pijnlijk zijn. Plexiforme neurofibromen groeien mee tijdens het groter worden van het kind. Door hun groei kunnen ze andere structuren of organen afknellen, wat problemen kan veroorzaken.
Ongeveer uit een op de tien plexiforme neurofibromen ontwikkelt zich op volwassen leeftijd een kwaadaardig type tumor. Dit type tumor wordt een maligne peripheral nerve sheath tumor (MPNST) genoemd. Snelle groei van een plexiform neurofibroom, pijnklachten, verharding van het neurofibroom en krachtsverlies kunnen wijzen op het ontstaan van een kwaadaardig type tumor, vooral wanneer dit op volwassen leeftijd gebeurd. Op kinderleeftijd kunnen plexiforme neurofibromen ook snel gaan groeien en dit kan pijnklachten geven, dit wijst op kinderleeftijd zelden op het ontstaan van een kwaadaardig type tumor. Maar het is wel belangrijk om hier toch ook op kinderleeftijd alert op te blijven.

­gevoelige huid-
Kinderen met neurofibromatose type 1 hebben vaak een gevoelige en droge huid. De huid reageert snel op zonlicht of op bestanddelen van crèmes. De huid kan ruw aanvoelen, zonder dat er sprake is van neurofibromen. Ook kan de huid gemakkelijker gaan jeuken.

Oogafwijkingen

- Lisch noduli-

Een veel voorkomende afwijking aan de ogen zijn de zogenaamde lisch noduli. Dit zijn geel-bruine bolletjes in de iris, ook wel regenboogvlies genoemd. Vaak kan alleen de oogarts ze goed zien. Ze geven geen problemen met zien. Hoe ouder het kind hoe groter de kans dat zich Lisch noduli gaan ontwikkelen, bijna alle volwassenen hebben Lisch noduli.

-Tumor van de oogzenuw-

Eén op de vijf tot zes kinderen met neurofibromatose type 1 ontwikkelt een tumor aan de oogzenuw. Deze tumor wordt een opticusglioom genoemd. Deze tumoren ontstaan meestal op jonge leeftijd, zelden na de leeftijd van 8 jaar. Deze tumor geeft bij de helft van de kinderen nooit klachten. Behandeling zal dan ook niet nodig zijn. Wel worden alle kinderen met neurofibromatose type 1 regelmatig (op jonge leeftijd één keer per jaar, tijdens de puberteit één keer per 2 jaar) door de oogarts onderzocht. De oogarts kan meestal goed vaststellen of er een tumor van de oogzenuw ontstaat. Wanneer de tumor van de oogzenuw klachten geeft, dan gaat het om het minder goed kleuren kunnen zien, wazig zien of dubbelzien. Soms is te zien dat een oog meer naar voren staat dan het andere oog of dat het ooglid over het oog heen gaat hangen.

- Ontbreken bot van de oogkas
Bij een deel van kinderen ontbreekt een stuk bot van de oogkas. Dit wordt een sphenoid-dysplasie genoemd. Hierdoor kan het oog verplaatst worden, waardoor beide ogen niet recht in het hoofd staan. Een kind kan hierdoor niet goed met twee ogen kijken, waardoor een kind met een oog gaat kijken en er een lui oog kan ontstaan.

Houterig bewegen

Kinderen met neurofibromatose type 1 zijn meestal minder soepen in het bewegen, het bewegen ziet er “houterig” uit. Kinderen vallen gemakkelijker en stoten vaak iets om. De houterige motoriek maakt ook dat het voor kinderen met neurofibromatose type 1 lastiger is om te leren rennen, klimmen, fietsen, zwemmen of mee te doen aan de gymles. Het lukt alle kinderen met neurofibromatose type I wel om dit te kunnen doen. Soms is het lastig voor kinderen met neurofibromatose type I om hun zwemdiploma te halen, omdat een mooie zwemslag vereist is voor het behalen van het diploma. Dit is lang niet altijd haalbaar voor kinderen met neurofibromatose type I, zijn kunnen wel voldoende zwemmen om zich te redden in het water, maar de zwemslag is dan niet fraai genoeg om een diploma te halen.

Lage spierspanning
Ook hebben kinderen met neurofibromatose vaak een lage rustspanning in hun spieren en zijn hun gewrichten slapper en meer beweeglijk. Veel kinderen met neurofibromatose hebben daardoor platvoeten en verzwikken hun enkels gemakkelijker .

Problemen met praten

Net als het bewegen wat houterig en niet soepel verloopt, hebben veel kinderen met neurofibromatose ook problemen met praten. Veel kinderen praten vaak onduidelijk en binnensmonds en zijn hierdoor moeilijker verstaanbaar. Dit komt voor een deel door de lage spierspanning van de spieren van de lippen en van de wangen.
Sommige kinderen met neurofibromatose stotteren.
Ook kan de taalontwikkeling trager verlopen dan bij leeftijdsgenootjes. Kinderen hebben dan een beperktere woordenschat, moeite met het maken van langere zinnen of met het vertellen van een verhaal in de juiste volgorde. Het komt ook vaker voor dat kinderen met neurofibromatose type I moeilijke woorden gebruiken, waardoor lijkt alsof ze alles goed begrijpen, terwijl dit in werkelijkheid niet zo is. Wanneer een volwassene dan terug gaat praten met dezelfde moeilijke woorden, begrijpen kinderen met neurofibromatose type I lang niet altijd wat deze volwassene dan bedoelt.
Kinderen met neurofibromatose type I hebben ook vaak meer moeite om taalgrapjes te begrijpen, ze nemen de woorden meestal heel letterlijk.

Ontwikkelingsachterstand

De ontwikkeling van kinderen met neurofibromatose type 1 verloopt vaak trager dan die van hun leeftijdsgenoten. Kinderen gaan op latere leeftijd rollen, zitten, staan, lopen en praten, maar zij leren dit allemaal wel. Eén op de 12 tot 20 kinderen met neurofibromatose voldoet aan het criterium voor het hebben van een ontwikkelingsachterstand, namelijk dat het IQ lager is dan 70. Bij de meeste kinderen ligt het IQ gemiddeld 10 punten lager dan op grond van het IQ van de ouders te verwachten is.

Problemen met leren

Twee tot drie op de vier kinderen met neurofibromatose type 1 heeft problemen met leren. De mate van problemen met leren kan sterk verschillen. Kinderen hebben vaak een lager tempo van het verwerken van informatie en daardoor een lager werktempo. Veel kinderen hebben moeite met begrijpend lezen, technisch lezen, spelling en met sommen bij rekenen over het ruimtelijk inzicht. Ook functioneert het werkgeheugen, het geheugen waar we korte tijd informatie in opslaan om bijvoorbeeld een som uit te rekenen, minder goed bij kinderen met neurofibromatose type 1. Een deel van de kinderen volgt speciaal onderwijs, maar er zijn ook kinderen die HAVO of VWO halen. Het bewaren van overzicht en het plannen van huiswerk is vaak lastig voor kinderen met neurofibromatose type 1. Zij hebben hier meer hulp bij nodig.

Problemen met de aandacht en concentratie

Een groot deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 heeft problemen met het vasthouden van de aandacht en de concentratie. Kinderen zijn snel afgeleid, dromerig en hebben daardoor moeite om hun schoolwerk op tijd af te krijgen. Het werktempo ligt hierdoor vaak laag. Door de problemen met de aandacht en concentratie krijgen kinderen opdrachten lang niet altijd mee, waardoor net lijkt of ze vergeetachtig zijn.
Een deel van de kinderen is ook erg druk en beweeglijk en heeft moeite met stilzitten. Ook is het voor kinderen met neurofibromatose type I vaak lastig om te wachten met het uitvoeren van een taak. Ze willen het graag meteen doen. Daarom is het voor hen vaak moeilijk om op hun beurt te wachten of om een geheim te bewaren.
Bij één op de twee tot drie kinderen met neurofibromatose type I wordt de diagnose ADD of ADHD gesteld.

Problemen met plannen

Kinderen met neurofibromatose type 1 hebben vaak moeite met het plannen van taken in een dag. Ze weten niet goed wat ze eerst moeten doen en wat daarna. Vaak komt daardoor geen enkele taak af.
Kinderen met neurofibromatose hebben ook vaak behoefte aan een duidelijke structuur in de dag. Ze vinden het lastig wanneer daar vanaf geweken wordt.

Problemen met de sociaal-emotionele ontwikkeling

Kinderen met neurofibromatose hebben vaak moeite met het nemen van een initiatief. Ze volgen liever andere kinderen, dan dat ze zelf iets bedenken. Veel kinderen vinden het ook lastiger om contact te maken en speelafspraken te maken met leeftijdsgenoten. Een deel van de kinderen vindt dat niet erg, zij hebben er zelf ook niet zo’n behoefte aan. Een ander deel van de kinderen vindt dit wel vervelend en zou wel graag vriendjes en vriendinnetjes hebben.
Veel kinderen met neurofibromatose type 1 gedragen zich jonger dan hun leeftijdsgenoten. Kinderen met neurofibromatose type I spelen dan ook vaak liever met wat jongere kinderen.
Angst komt ook vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type 1.Angst om alleen gelaten te worden, angst om bij de moeder weg te zijn of angst voor het donker of enge beesten. Ook faalangst komt vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type I.
Kinderen met neurofibromatose type 1 vinden het vaak moeilijk om een stemming van iemand aan te voelen of om lichaamssignalen goed te begrijpen. Ze horen vaak alleen de woorden die iemand zegt, maar vangen niet de informatie over de toon waarmee deze woorden worden gezegd. De boodschap wordt letterlijk genomen en een grapje wordt vaak niet goed begrepen.
Ook hebben kinderen met neurofibromatose vaak moeite met het regelen van emoties. Ze laten deze vaak of niet zien, of kunnen er helemaal door overvallen worden. Kinderen worden bijvoorbeeld nooit boos en vinden alles goed of kinderen worden heel gemakkelijk en vaak boos en kunnen deze boosheid dan moeilijk zelf stoppen.

Autismespectrumstoornis
Een op de vier kinderen met neurofibromatose type 1 voldoet aan de criteria voor ene autisme spectrum stoornis. Deze kinderen hebben vaak moeite met het maken van oogcontact, moeite met het samenspelen en werken met andere kinderen, moeite met onverwachte gebeurtenissen en een sterke voorkeur om een bepaald spel of hobby te doen in hun vrije tijd.

Hoofdpijn

Bij kinderen met neurofibromatose type 1 komt vaker hoofdpijn voor dan bij kinderen zonder neurofibromatose. Het kan zowel om spierspanningshoofdpijn gaan als om migraine aanvallen. Hoofdpijn kan ook een teken zijn dat een kind met neurofibromatose op zijn tenen moet lopen op school of in het samenspelen met andere kinderen.
Een enkele keer wordt de hoofdpijn veroorzaakt door een waterhoofd of hydrocefalus. Dan zijn er naast hoofdpijn ook andere symptomen als braken of wankeler lopen.

Waterhoofd

Een klein deel van de kinderen met neurofibromatose type I krijgt een waterhoofd. Vaak komt dit dan door een vernauwing van de verbinding tussen de zogenaamde derde en vierde hersenholte in de hersenen. Deze verbinding wordt het aquaduct genoemd en een vernauwing van deze verbinding wordt een aquaductstenose genoemd. Een waterhoofd kan klachten geven van hoofdpijn, misselijkheid, braken, moeite met omhoog kijken, toegenomen slaperigheid, incontinentie voor plassen en moeilijkheden met lopen. Bij jonge kinderen kan het snel groter worden van het hoofd ook wijzen op het ontstaan van een waterhoofd.

Epilepsie

Kinderen met neurofibromatose type I hebben een vergrote kans om epileptische aanvallen te verkrijgen. Eén op de twintig kinderen heeft hier last van. Vaak gaat het om absences, maar ook andere type aanvallen kunnen voorkomen.

Slaapproblemen

Slaapproblemen komen vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type 1. Vaak gaat het om problemen met het in slaap vallen ’s avonds. Kinderen liggen dan een paar uur wakker voordat ze pas in slaap vallen. Dit hoeft niet erg te zijn, maar omdat kinderen er vaak op een vaste tijd uit moeten omdat ze anders te vermoeid zijn, kan dit zorgen voor moeheidsklachten overdag.
Een deel van de kinderen wordt vaak wakker in de nacht of wordt ’s ochtends al heel vroeg wakker. Ook dit kan zorgen voor vermoeidheid overdag.

Groter hoofd

Een deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 heeft een groter hoofd. Dit maakt dat jongere kinderen vaak moeite hebben met het optillen van hun hoofd omdat hun hoofd zwaarder is dan normaal. Oudere kinderen hebben hier meestal geen last meer van. Zij hebben hooguit hinder bij het aantrekken van kleding met een nauwe halsopening.
Bij een klein deel van de kinderen groeit het hoofd snel en kan dit wijzen op het ontstaan van een waterhoofd.

Kleinere lengte

Een deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 is kleiner van lengte dan op grond van de lengte van de ouders te verwachten is. Kinderen die het hele NF-1 gen missen zijn vaak veel kleiner dan kinderen die een foutje hebben in het NF-1 gen.

Noonan-uiterlijk

Eén op de acht kinderen met neurofibromatose type 1 heeft uiterlijke kenmerken die doen denken aan het Noonan syndroom. De ogen staan verder uit elkaar dan gebruikelijk, de ogen lopen in de richting van de oren naar beneden toe, de oren staan lager op het hoofd, de nek waait breed uit in de richting van de schouders (webbed neck genoemd). Kinderen met deze uiterlijke kenmerken hebben een verhoogde kans op het hebben van een vernauwing van de hartklep naar de longslagader toe.

Vervroegd in de puberteit

Vooral bij kinderen met neurofibromatose type 1 en een tumor aan de oogzenuw bestaat er een vergrote kans dat ze al op jonge leeftijd in de puberteit komen. Dit wil zeggen dat meisjes voor de leeftijd van 8 jaar en jongens voor de leeftijd van 10 jaar tekenen van puberteit vertonen (borstontwikkeling, schaamhaar) Dit heeft grote gevolgen voor hun lengte groei en maakt dat ze zonder behandeling vaak veel kleiner blijven dan andere kinderen.

Later in de puberteit

Een deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 komt ook juist pas later in de puberteit. Voor de lengtegroei is dat gunstig. Het maakt vaak wel dat kinderen die later in de puberteit komen, zich nog jonger gedragen, waardoor er een groot verschil is in interesses met leeftijdsgenoten.

Hoge bloeddruk

Kinderen met neurofibromatose type 1 hebben een wat grotere kans op het krijgen van een hoge bloeddruk. De oorzaak hiervan kan niet altijd gevonden worden. Soms ligt de oorzaak in een vernauwing van de nierslagader of een vernauwing van de grote lichaamsslagader (coarcatio aortae) zelden gaat het om een tumor in de bijnier (feochromocytoom genoemd). Een feochromocytoom komt vaak pas na de leeftijd van 30 jaar voor.

Afwijkingen aan de botten

-scoliose-

Kinderen met neurofibromatose type 1 hebben een grotere kans om een verkromming in de rug te krijgen. Zo’n verkromming wordt scoliose genoemd. Een scoliose komt bij één op de tien kinderen met neurofibromatose type 1 voor. De verkromming kan tijdens de groei geleidelijk aan toenemen. Vooral bij kinderen tussen de leeftijd van 6 en 10 jaar wordt vaak een snelle toename gezien van de scoliose.
Een te sterke verkromming van de rug kan allerlei problemen geven, zoals pijnklachten van de rug of de benen of problemen met de ademhaling. Dan zal een behandeling nodig zijn, voor lichte vormen van verkromming hoeft dat niet nodig te zijn.

-wervels-
Bij een deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 zijn de wervels niet volledige aangelegd. Stukjes van de wervels ontbreken. Dit wordt vertebrale dysplasie genoemd. Hierdoor ontstaat ook een vergrote kan op het ontstaan van een scoliose.

-scheefgroei botten-

Bij een klein deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 is er een probleem met de groei van de botten. De botten groeien hierbij niet overal gelijkmatig, waardoor de botten scheef kunnen gaan groeien. De ene kant van het bot is langer dan de andere kant. Dit wordt het meest gezien bij de botten van de onderarmen en onderbenen. Een verkromming van het onderbeen wordt tibial bowing genoemd. Het bot kan door de scheefgroei breken waardoor problemen met bewegen kunnen ontstaan.

-kalkarm bot-

Kalk in de botten zorgt voor stevigheid van de botten. Kinderen en volwassenen met neurofibromatose type 1 hebben vaker een kalkarm bot. Het bot is daardoor minder sterk, waardoor gemakkelijker botbreuken kunnen ontstaan.

Vergrote kans op tumoren

Kinderen met neurofibromatose type I hebben een vergrote kans op het ontwikkelen van bepaalde type tumoren. Eén op de vijf tot zes kinderen krijgt een tumor van de oogzenuw zoals hier boven beschreven is. Eén op de twintig kinderen met neurofibromatosetype I ontwikkelt een hersentumor. Met name een bepaald type hersentumor, astrocytoom, komt vaak voor bij kinderen met neurofibromatose type 1 die een hersentumor ontwikkelen. Deze tumor zit vaak in de kleine hersenen of in de hersenstam. Hersentumoren bij kinderen met neurofibromatose type I gedragen zich vaak milder dan hersentumoren bij kinderen zonder neurofibromatose type I. Ze groeien minder snel of helemaal niet en kunnen ook spontaan weer vanzelf kleiner worden.
Kinderen met neurofibromatose type 1 hebben een vergrote kans op het krijgen van leukemie.
Vanaf de puberteit is er een verhoogde kans op het ontstaan van een kwaadaardige tumor in een plexiform neurofibroom. Dit wordt een maligne peripheral nerve sheath tumor (MPNST) genoemd.
Andere type tumoren die iets vaker voor komen bij kinderen met neurofibromatose type 1 zijn sarcomen en rhabdomyosarcomen en tumoren van de darmen. Ook al is de kans op dit type tumoren groter bij kinderen met neurofibromatose type I, dan nog komen deze tumoren uiterst zelden voor bij kinderen met neurofibromatose type I.
Bij volwassen vrouwen met neurofibromatose type 1 komt borstkanker voor de leeftijd van 50 jaar ongeveer 5 keer vaker voor dan bij volwassen vrouwen zonder neurofibromatose type1.

Afwijkingen van de bloedvaten

Afwijkend aangelegde bloedvaatjes komen vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type 1. Deze vaatjes kunnen op verschillende plaatsen in het lichaam voorkomen. In de hersenen worden ook vaak afwijkend aangelegde bloedvaatjes gezien. Soms gaat het om licht vergrote en kronkelig verlopende aderen, deze afwijking wordt DVA genoemd. Hier hebben kinderen meestal helemaal geen last van.
Ook vernauwing van toevoerende bloedvaten naar de hersenen en het moya-moya syndroom komen vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type 1. Dit kan wel zorgen voor het ontstaan van klachten.

Een vernauwing van de hartklep tussen het rechter deel van het hart en de longslagader komt vaker voor bij kinderen met neurofibromatose type 1. Dit komt vaker voor bij kinderen die kenmerken hebben van het Noonan-syndroom .

Problemen met de longen

Volwassenen met neurofibromatose type 1 hebben een vergrote kans op het krijgen van een verhoogde bloeddruk in de longvaten. Dit wordt pulmonale hypertensie genoemd en kan zorgen voor problemen met de ademhaling. Ook kunnen op volwassen leeftijd afwijkingen aan de longen zelf ontstaan.

Vermoeidheid
Vermoeidheid komt vaker voor bij mensen met neurofibromatose type 1. Dit komt voor een deel door de lagere spierspanning en de extra energie die het kost om er voor te zorgen dat de gewrichten stabiel blijven. Deels komt het ook omdat mensen met neurofibromatose type I informatie vaak langzamer verwerken en ze veel moeite moet doen om in een sneller tempo de informatie te moeten verwerken. Voor een deel is het ook nog niet goed begrepen.

 

Hoe wordt de diagnose neurofibromatose type 1 gesteld?

Verhaal en onderzoek

Op grond van het verhaal van een kind met meerdere café-au-lait vlekken wordt vaak aan de diagnose neurofibromatose type 1 gedacht. Andere syndromen waarbij ook meerdere café-au-lait vlekken voor kunnen komen zijn Legius syndroom, neurofibromatose type 2, schwannomatose, LEOPARD syndroom, Mc Cune Albright syndroom, Hereditaire Non Polyposis Coli Cancer (HNPCC), Cowden syndroom en MEN-2B.
Door middel van DNA-onderzoek kan onderscheid gemaakt worden tussen deze syndromen.

Criteria
De diagnose neurofibromatose type 1 wordt gesteld wanneer een kind voldoet aan een aantal criteria.
De criteria staan hieronder weer gegeven. Bij twee of meer van de onderstaande kenmerken kan de diagnose neurofibromatose gesteld worden.

1. zes of meer café au lait vlekken met minstens een doorsnede van: 0,5 cm voor de puberteit of 1,5 cm na de puberteit
2. twee of meer neurofibromen of 1 plexiform neurofibroom
3. sproetjes/freckling in oksels of liezen
4. tumor van de oogzenuw
5. twee of meer Lisch noduli
6. een karakteristieke botafwijking (afwijking van de oogkas of een gebogen onderbeen)
7. een eerste graads familielid die voldoet aan bovengenoemde criteria.

Jonge kinderen hoeven nog niet alle symptomen te hebben van neurofibromatose type 1, omdat sommige symptomen pas op latere leeftijd ontstaan. De meeste kinderen met neurofibromatose type 1 voldoen op de leeftijd van 8 jaar wel aan de criteria zoals hierboven genoemd.

Wanneer kinderen en volwassenen voldoende aan de twee criteria nummer 1 en nummer 3 dan zou volgens deze afspraken gesproken mogen worden van de diagnose neurofibromatose type I. Vaak is dit ook het geval, maar bij een deel van deze kinderen en volwassenen is er sprake van het Legius syndroom.

DNA-onderzoek

Bij 95 van de 100 kinderen die voldoende aan bovenstaande criteria kan de diagnose neurofibromatose type 1 bevestigd worden door het aantonen van de fout in het DNA op het 17 e chromosoom in het NF-1 gen. Bij een klein deel van de kinderen lukt dit vooralsnog niet. Voor het doen van dit DNA-onderzoek is een buisje bloed nodig.
Wanneer kinderen alleen de cafe-au-lait vlekken en freckling hebben en wanneer geen foutje in het NF-1 gen gevonden wordt, dan kan gekeken worden of er een foutje gevonden kan worden in het SPRED-1 gen voor het Legius syndroom wat heel veel lijkt op neurofibromatose type 1.

MRI scan

Wanneer er gedacht wordt aan complicaties van neurofibromatose kan het nodig zijn om een MRI scan te maken. Bijvoorbeeld wanneer er gedacht wordt aan een tumor van de oogzenuw, een hersentumor of aan een waterhoofd (hydrocefalus).
Op de kinderleeftijd kunnen op een bepaald type opname (T2-opname genoemd) witte vlekken in de hersenen gezien worden waarvan niet goed bekend is wat deze witte vlekken voorstellen. Deze witte vlekken worden UBO’s genoemd: unidentified bright objects (= onbekende lichte vlekken). Deze witte vlekken zitten vaak in de hersenstam, kleine hersenen, dieper kernen of in de banen die signalen van de ogen naar de hersenschors brengen. Kenmerken is dat deze UBO’s niets aan de kant drukken en niet te zien zijn op een zogenaamde T1-opname.Kinderen hebben zelf geen last van deze UBO’s. Ze verdwijnen vaak op de volwassen leeftijd.
Het is niet nodig om routinematig MRI scans te maken bij mensen met neurofibromatose type 1, dit wordt alleen gedaan wanneer er een aanleiding toe is.

Plexiform neurofibroom

Wanneer een plexiform neurofibroom snel groeit dan zal vaak een MRI scan gemaakt worden om te kijken hoe groot het plexiform neurofibroom precies is om zo de groei te vervolgen. Een PET-scan kan helpen om te kijken of er aanwijzingen zijn dat een plexiform neurofibroom tekenen van kwaadaardigheid vertoont waarvoor een andere behandeling nodig is.

Oogarts

Kinderen met neurofibromatose type 1 worden met regelmaat gezien door de oogarts. Jonge kinderen een keer per jaar en oudere kinderen een keer per twee jaar. De oogarts kijkt of er problemen zijn met zien die zouden kunnen wijzen op het ontstaan van een tumor van de oogzenuw. Deze tumor wordt ook wel opticusglioom genoemd. Wanneer de oogarts bij onderzoek van het oog afwijkingen ziet die mogelijk wijzen op een tumor van de oogzenuw, dan zal het vaak nodig zijn om een gezichtsveldonderzoek te doen. Dit is een onderzoek om te kijken hoe ver een kind met een oog in alle richtingen kan kijken.

Dermatoloog

Kinderen met neurofibromatose type I hoeven niet standaard door een dermatoloog (=huidarts) gezien te worden. Dit is alleen nodig bij vragen, bij jeukklachten of bij de vraag voor verwijdering van een neurofibroom met laserbehandeling.

Bloedonderzoek
Wanneer kinderen met neurofibromatose type 1 te klein zijn voor hun leeftijd, dan kan het zinvol zijn om de waarde van het groeihormoon te bepalen. Een groeihormoontekort kan namelijk behandeld worden. Dit komt bij één op de 40 kinderen met neurofibromatose type 1 voor.

Meten bloeddruk
Het is belangrijk dat de bloeddruk van kinderen en volwassenen met neurofibromatose type 1 minstens een keer per jaar gemeten wordt. Wanneer de bloeddruk te hoog is, zal deze vaker gemeten moeten worden. Dan zal er ook gekeken moeten worden of er een verklaring te vinden is voor deze hoge bloeddruk doordat er sprake is van een vernauwing van de slagader naar de nieren toe, van een tumor in de bijnier (feochromocytoom) of van een vernauwing van de grote lichaamsslagader (coarcatio aortae). Meestal is hier geen sprake van.

Cardioloog

Wanneer kinderen met neurofibromatose type I en kenmerken van het Noonan-syndroom problemen hebben van kortademigheid of moeite met inspannen, dan moeten ze een keer gezien worden door de kindercardioloog om te kijken of er aanwijzing zijn voor vernauwing van de hartklep tussen de rechterhartkamer en de longader wat bij een deel van de kinderen met Noonan-kenmerken voorkomt.

Foto van de rug

Wanneer kinderen met neurofibromatose type 1 een zijwaartse verkromming van de rug krijgen, dan zal een foto van de rug gemaakt worden. Aan de ene kant om te kijken of de wervels wel goed zijn aangelegd. Halfzijdige aangelegde wervels kunnen een oorzaak zijn van het ontstaan van een scoliose. Aan de andere kant wordt aan de hand van de foto bepaald wat de mate van scheefstand is (de scoliosehoek) dit bepaalt namelijk wat de beste behandeling voor de scoliose is.

Neuropsychologisch onderzoek

Wanneer er op school leerproblemen zijn, dan kan het zinvol zijn om een keer een neuropsychologisch onderzoek te verrichten om zo de sterke en de wat zwakkere kanten van het kind qua leren in kaart te brengen. De school kan hiermee het kan dan heel gericht gaan begeleiden.

 

Hoe wordt neurofibromatose type 1 behandeld?

Geen genezing
Er bestaat geen behandeling om neurofibromatose type 1 te genezen. De behandeling is er op gericht om de ontwikkeling van kinderen met neurofibromatose type 1 zo goed mogelijk te laten verlopen en om eventueel complicaties van de ziekte zo vroeg mogelijk op te sporen en te behandelen.

Neurofibromatose team

Omdat neurofibromatose een complexe ziekte is waarbij veel organen aangedaan kunnen zijn, worden veel kinderen met neurofibromatose gezien door een vast team van dokters met ervaring op het gebied van neurofibromatose type I. In dit team zitten een kinderarts, een kinderneuroloog en een oogarts. Op indicatie kijken bijvoorbeeld ook een geneticus, dermatoloog, orthopeed, een neuropsycholoog, een kinder- en jeugd psychiater, een revalidatiearts of een oncoloog mee.

Vaste controle

Kinderen met neurofibromatose worden door de artsen van dit team één maal per jaar gecontroleerd. Bij oudere kinderen kan de controle ook om de twee jaar zijn. Bij problemen is de controle zo nodig vaker. De kinderarts, kinderneuroloog en oogarts kijken standaard naar alle kinderen, de andere dokters alleen op indicatie.

Veel oefenen

Het helpt kinderen met neurofibromatose type I om regelmatig vaardigheden te oefenen waar ze zelf moeite mee hebben. De meeste kinderen doen dit niet uit zichzelf omdat ze dan merken dat het hen niet goed lukt, waardoor ze zich juist verdrietig voelen.
Als ouder kun je je kind helpen door een bepaalde taak die lastig is toch te oefenen en het kind te belonen voor dit oefenen. Belangrijk is om te beginnen met een taakje die niet te moeilijk is en die daardoor ook lukt. Dit geeft het kind zelf vertrouwen. Het oefenen kan geleidelijk aan moeilijker gemaakt worden.
Het is voor kinderen met neurofibromatose type 1 belangrijk om lekker te bewegen, te kleien, te tekenen, te puzzelen en om samen te spelen met andere kinderen. Hiermee oefenen ze hun spieren, het ruimtelijk inzicht en sociale vaardigheden.

Fysiotherapie

Bij problemen met de ontwikkeling of bij houterige motoriek worden kinderen vaak naar de fysiotherapeut verwezen die kan helpen bij het stimuleren van de ontwikkeling of het soepeler laten verlopen van bewegingen.

Ergotherapie

Een ergotherapeut kan adviezen geven hoe allerlei dagelijks activiteiten, zoals aankleden, eten, spelen enzovoort zo goed mogelijk kunnen worden uitgevoerd. Soms kan een hulpmiddel ervoor zorgen dat een kind iets makkelijker zelf kan doen. Zo kan een pen met een dikkere greep helpen om beter te kunnen schrijven.

Logopedie

Bij problemen met de taalontwikkeling of bij uitspraakproblemen kan een logopediste helpen om de taalontwikkeling te stimuleren en de uitspraak te verbeteren.

Revalidatiearts

Een revalidatiearts geeft ook adviezen hoe de ontwikkeling zo goed mogelijk kan verlopen. Ook kijkt de revalidatiearts of er bijvoorbeeld steunzolen nodig zijn wanneer kinderen door de lage spierspanning bijvoorbeeld last hebben van platvoeten.

School

Wanneer er problemen met leren zijn, dan kan extra ondersteuning op school kinderen helpen en leren hoe hier mee om te gaan. Soms in de vorm van remedial teaching of extra begeleiding via een zogenaamd rugzakje (tot 2014, daarna verandert dit systeem). Vaak hebben kinderen extra begeleiding nodig met rekenen, ruimtelijk inzicht en begrijpend lezen. Kinderen met neurofibromatose hebben vaak behoefte om de opdrachten nog eens goed te kunnen naluisteren. Ook hebben kinderen hulp nodig met het plannen van hun taken over de dag en het plannen van huiswerk. Vier van de tien kinderen met neurofibromatose type 1 volgt speciaal onderwijs.

Psycholoog
Een psycholoog of een orthopedagoog kunnen kinderen met neurofibromatose type 1 helpen bij omgaan met angst, het gevoel anders te zijn, met het leren van contact maken met andere kinderen en het nemen van initiatief. Een cursus voor sociale vaardigheden (kanjertraining) of een cursus voor zelfvertrouwen (zoals rots en water) kunnen kinderen met neurofibromatose type 1 helpen om zich sterker en zekerder te voelen.

Kinderpsychiater

Bij ernstige gedragsproblemen is vaak begeleiding door een kinderpsychiater nodig. Deze werkt met adviezen, begeleiden en soms ook met medicatie.

Aandacht- en concentratie

Wanneer er problemen zijn met de aandacht en concentratie dan wordt eerst vaak geprobeerd om de omgeving van het kind rustig en overzichtelijk te maken, om zo te zorgen dat het kind minder snel afgeleid wordt. Wanneer dit onvoldoende effect heeft kunnen medicijnen helpen om de aandacht en concentratie beter te maken. Medicijnen die gebruikt kunnen worden zijn kort- of langerwerkend methylfenidaat of atomoxetine.

Migraine

Bij kinderen met migraine aanvallen kunnen medicijnen voorgeschreven worden die helpen om een migraine aanval milder te laten verlopen of om migraine aanvallen te voorkomen. Hiervoor kunnen de medicijnen gebruikt worden die ook gegeven worden aan kinderen met migraine die geen neurofibromatose type 1 hebben.

Inslaapproblemen

Een vaste slaaptijd en een vast ritueel voor het slapen gaan kunnen helpen om gemakkelijker in slaap te vallen. Wanneer dit onvoldoende effect heeft en kinderen slaaptekort krijgen doordat ze te laat in de slaap vallen, maar er in de ochtend wel uit moeten om naar school toe te kunnen gaan dan kunnen melatonine tabletten helpen om gemakkelijker in slaap te kunnen vallen.

Epilepsie

Wanneer kinderen met neurofibromatose type 1 vaak last hebben van epilepsie-aanvallen, dan kunnen medicijnen helpen om nieuwe epilepsie aanvallen te voorkomen. Verschillende soorten medicijnen kunnen gebruikt worden. Er is een lichte voorkeur voor het medicijn lamotrigine.

Neurofibromen

Wanneer neurofibromen erg ontsierend of hinderlijk zijn kunnen ze soms verwijderd worden. Dit kan of door middel van een kleine operatie door een chirurg of plastisch chirurg of door een speciale laserbehandeling. Er bestaat helaas wel een grote kans dan een neurofibroom enige tijd na de behandeling weer terug komt.

Plexiform neurofibroom

Een groeiend plexiform neurofibroom wordt vaak behandeld met een operatie waarbij geprobeerd wordt om een groot deel van het neurofibroom weg te halen zonder al te veel schade te veroorzaken. Helaas groeien ook plexiforme neurofibromen vaak weer aan. Daarom wordt gezocht naar andere behandelingen voor plexiforme neurofibromen maar tot nu toe zijn deze nog niet goed gevonden. Soms is er effect van chemotherapie.

Tumor van de oogzenuw

Een tumor van de oogzenuw hoeft niet altijd behandeld te worden. Veel tumoren geven geen klachten en stoppen spontaan met groeien. Hoewel tegenstrijdig is afwachten wat de tumor gaat doen vaak de beste behandeling. De helft van de kinderen met neurofibromatose type 1 heeft namelijk nooit een behandeling nodig voor het opticusglioom. Regelmatig zal de oogarts een controle doen om in goed in de gaten te houden dat het zicht niet verminderd. Ook zullen er regelmatig MRI-scans van het hoofd gemaakt worden om te kijken of de tumor groter wordt of juist niet.
Wanneer het zicht met twee ogen slechter wordt dan 50% of wanneer de tumor in grootte verdubbeld, dan zal vaak gekozen worden voor een behandeling. In een special behandelteam wordt gekeken wat de beste behandeling is. Vaak wordt gekozen voor chemotherapie, soms voor een operatie. Radiotherapie is ook een effectieve behandeling, maar wordt niet zo snel gegeven aan kinderen met neurofibromatose type 1. Kinderen en volwassenen met neurofibromatose type 1 hebben namelijk een vergrote kans op het krijgen van vernauwingen in de bloedvaten van het hoofd als gevolg van de bestraling of op het krijgen van een tweede hersentumor als gevolg van de bestraling.

Hersentumor

Ook bij een hersentumor bij neurofibromatose wordt in eerste instantie afgewacht en gekeken wat de tumor gaat doen. Dit wordt watchful waiting genoemd. Er worden met een bepaalde regelmaat MRI scans gemaakt. Tumoren bij neurofibromatose type 1 gedragen zich anders dan tumoren bij kinderen zonder neurofibromatose. Veel tumoren groeien niet of heel langzaam, sommige worden zelfs spontaan kleiner.
Wanneer de tumor groter wordt of klachten gaat geven, is vaak wel een behandeling nodig. Ook hier gaat het om een behandeling met een operatie en/of chemotherapie. Zoals hier boven beschreven wordt bestraling liever niet gegeven, tenzij het niet anders kan.

Periferal nerve sheath tumor

Een operatie met volledige weg halen van deze tumor is de beste behandeling voor dit type tumor. Soms wordt aanvullend chemotherapie en/of toch ook bestraling gegeven.

Andere tumoren
Voor andere tumoren geldt dat deze net zo behandeld worden als bij mensen die geen neurofibromatose type 1 hebben. Wel moet altijd goed bekeken worden of bestraling echt nodig is of dat er ook een behandeling mogelijk is waarbij bestraling niet nodig is.

Scoliose

Wanneer er een te sterke verkromming van de rug ontstaat die klachten gaat geven is ook hiervoor een behandeling nodig. In het begin gaat het om fysiotherapie, eventueel in combinatie met een corrigerend corset of een brace. Wanneer het niet lukt om met een corset de scoliose te verbeteren is soms een operatie door een orthopeed noodzakelijk.

Tibial bowing
Door scheefgroei van het onderbeen (tibial bowing) kan het onderbeen breken. Om dit te voorkomen wordt vaak een brace gegeven om verder scheefgroei te voorkomen. Wanneer dit onvoldoende effect heeft zal een operatie door een orthopeed nodig zijn om het bot rechter te maken en te verstevigen zodat botbreuken voorkomen kunnen worden.

Te vroeg in de puberteit
Wanneer een kind te vroeg in de puberteit komt, dan zal een kind snel uitgegroeid zijn en daardoor klein van lengte blijven. Omdat kinderen met neurofibromatose type 1 al kleiner zijn, kan dit vervelend zijn. Een kinderendocrinoloog is een kinderarts die zich gespecialiseerd heeft in problemen van de hormonen in het lichaam. Met behulp van hormonen kan de puberteit uitgesteld worden, waardoor kinderen langer door blijven groeien en een grotere lengte krijgen.

Te klein
Bij een deel van de kinderen met neurofibromatose type 1 is er een tekort aan groeihormoon. Een kinderendocrinoloog kan kinderen dan behandelen met groeihormoon, waardoor kinderen een grotere lengte zullen bereiken. Voor deze behandeling komen alleen kinderen met een daadwerkelijk groeihormoontekort in aanmerking.

Onderzoek

Er wordt steeds gezocht naar nieuwe behandelingen die er voor kunnen zorgen dat kinderen en volwassenen met neurofibromatose type 1 minder last hebben van de gevolgen van het hebben van neurofibromatose type 1. Om dit te kunnen doen wordt er onderzoek gedaan.
Er is een onderzoek geweest om te kijken of het medicijn simvastatine zou kunnen helpen om beter te kunnen leren, maar dit bleek niet het geval te zijn. Er loopt nu een onderzoek met het medicijn lovastatine.
Ook wordt er gekeken of het medicijn sirolimus kan helpen bij de behandeling van een groot plexiform neurofibroom.

Begeleiding

Een maatschappelijk werkende of psycholoog kunnen kinderen en hun ouders helpen hoe het hebben van deze aandoening een plaats kan krijgen in hun leven.

Contact met andere ouders

Door het plaats van een oproepje op het forum van deze sitekunt u in contact komen met andere kinderen en hun ouders die ook te maken hebben met neurofibromatose type 1. Ook via de neurofibromatose vereniging kunt u in contact komen met andere mensen met neurofibromatose type 1.

 

Wat betekent het hebben van neurofibromatose type 1 voor de toekomst?

Weinig klachten

Ongeveer de helft van alles kinderen met neurofibromatose type 1 heeft op volwassen leeftijd weinig hinder van het hebben van neurofibromatose type 1. Zij kunnen een normaal leven lijden en hoeven bijna geen rekening te houden met hun aandoening.

Wel klachten

De andere helft van de volwassenen ondervindt in het dagelijks leven wel hinder van de neurofibromatose. Twee op de drie van deze helft van de volwassen in milde mate en één op de drie in ernstige mate.

Toename neurofibromen

Op volwassen leeftijd kan het aantal neurofibromen geleidelijk aan toenemen. Het valt niet goed te voorspellen wanneer dit gebeurt. Het kan zijn dat in een jaar de hoeveelheid neurofibromen toeneemt, in het jaar er na niet en in het jaar daarna weer wel. Neurofibromen nemen vaak toe tijdens de zwangerschap. Er zijn volwassenen die een paar neurofibromen hebben en ook volwassenen die meer dan 1000 neurofibromen hebben.

Hoge bloeddruk

Op volwassen leeftijd bestaat er een grote kans op het ontstaan van een hoge bloeddruk. Bij vrouwen kan dit ook voor het eerst ontstaan tijdens de zwangerschap.

Tumoren

Eén op de twintig mensen met neurofibromatose type 1 ontwikkelt een tumor. Deze tumoren gedragen zich vaak milder dan bij mensen zonder neurofibromatose type 1. Vaak is behandeling goed mogelijk.
Een type tumor die op volwassen leeftijd kan ontstaan is een zogenaamde peripheral nerve sheath tumor. Dit is een kwaadaardige tumor die ontstaat uit een plexiform neurofibroom.
Vrouwen met neurofibromatose type 1 hebben een vijf keer grotere kans op het krijgen van borstkanker dan vrouwen zonder neurofibromatose type 1.

Levensverwachting

Kinderen met neurofibromatose type 1 kunnen normaal oud worden net als kinderen zonder neurofibromatose. Door het hebben van een tumor, een ernstig verhoogde bloeddruk of een vaatafwijking in het hoofd kan de levensverwachting verkort zijn.
Wanneer gekeken wordt naar een grote groep mensen met neurofibromatose type 1, dan is gemiddeld de levensverwachting voor een man met neurofibromatose type 1 65-70 jaar en voor een vrouw 69-73 jaar. Uiteraard is dit een gemiddelde.

Kinderen krijgen

Volwassenen met neurofibromatose type 1 kunnen normaal kinderen krijgen. Wel hebben hun kinderen tot 50% kans om zelf de aandoening neurofibromatose type 1 te krijgen. Hoeveel last deze kinderen van de neurofibromatose zullen krijgen valt van te voren niet te voorspellen. Kinderen kunnen minder, meer of in dezelfde mate klachten hebben.
Vrouwen met neurofibromatose type 1 kunnen tijdens de bevalling hinder hebben van neurofibromen in het bekken. Soms lukt het daarom niet om langs natuurlijk weg te bevallen en wordt gekozen voor een keizersnede.

 

Hebben broertjes of zusjes ook kans neurofibromatose type 1 te krijgen?

Neurofibromatose type 1 is een erfelijke aandoening. Wanneer een kind neurofibromatose type 1 heeft geërfd van vader of moeder, hebben toekomstige broertjes of zusjes 50% kans om zelf ook neurofibromatose te krijgen.
Wanneer neurofibromatose type 1 bij het kind zelf is ontstaan, dan is de kans klein dat een broertje of zusje ook neurofibromatose type 1 zal krijgen. Dit zou alleen kunnen wanneer een vader of moeder het foutje in de zaadcel of eicel heeft zonder dat de vader of moeder dit in de andere lichaamscellen heeft zitten.
Een klinisch geneticus kan hier meer informatie over geven.

Prenatale diagnostiek

Wanneer het foutje in het erfelijk materiaal bekend is, dan is het mogelijk om tijdens een volgende zwangerschap door middel van een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie te kijken of dit kindje ook neurofibromatose type 1 heeft.

 

Links

www.neurofibromatose.nl
(Nederlandse vereniging over neurofibromatose en Legius syndroom)

 

Referenties

1. Neurofibromatosis type 1 (NF1): diagnosis and management. Ferner RE, Gutmann DH. Handb Clin Neurol. 2013;115:939-55.
2. Epilepsy in individuals with neurofibromatosis type 1.Ostendorf AP, Gutmann DH, Weisenberg JL.Epilepsia. 2013;54:1810-1814
3. Sirolimus for non-progressive NF1-associated plexiform neurofibromas: an NF clinical trials consortium phase II study. Weiss B, Widemann BC, Wolters P, Dombi E, Vinks AA, Cantor A, Korf B, Perentesis J, Gutmann DH, Schorry E, Packer R, Fisher MJ. Pediatr Blood Cancer. 2014;61:982-6.

 

Laatst bijgewerkt 22 juni 2014

auteur: JH Schieving

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hier is ruimte voor
Uw verhaal

Heeft uw kind nog andere symptomen, laat het ons weten.